Jaka była najwyższa temperatura na świecie? Historyczne rekordy

Najwyższa temperatura na świecie uznana przez Światową Organizację Meteorologiczną to 56,7°C, zmierzone w Furnace Creek w Dolinie Śmierci w Kalifornii. Przez dziesięciolecia w zestawieniach figurowało wyższe 58°C z libijskiej Al-Azizijji, ale tamten odczyt unieważniono jako błąd obserwatora. Spór się na tym nie skończył. Część badaczy podważa także pomiar z Doliny Śmierci, choć WMO nadal go uznaje.

Ile wynosi rekord temperatury powietrza na Ziemi?

Najwyższa oficjalnie uznana temperatura powietrza na Ziemi to 56,7°C, zmierzone 10 lipca 1913 roku w Furnace Creek w Dolinie Śmierci, w kalifornijskiej części pustyni Mojave. Taki jest oficjalny rekord według WMO, czyli Światowej Organizacji Meteorologicznej. To ona zatwierdza światowe ekstrema pogodowe.

Rekord dotyczy wyłącznie temperatury powietrza z oficjalnego pomiaru na stacji meteorologicznej. Na tej samej zasadzie ustala się rekord temperatury w Polsce. Odczyty z rozgrzanego gruntu albo z satelity omawia dalej sekcja o gruncie.

Skreślony rekord z Libii i spór o pomiar z Doliny Śmierci

Do niedawna za rekord świata uchodziło 58°C z Al-Azizijji w Libii, zanotowane 13 września 1922 roku. Według ustaleń komisji ewaluacyjnej WMO pomiar prowadził zapewne nowy lub niedoświadczony obserwator. Zaczął on pracę dwa dni wcześniej. Prawdopodobnie odczytał termometr z łącznym błędem około 7°C. Z powodu problemów z przyrządem, lokalizacją i procedurą obserwacji WMO w 2012 roku unieważniła ten liczący 90 lat rekord.

Czy pomiar z Doliny Śmierci jest pewniejszy? Nie wszyscy tak uważają. Christopher Burt od lat go podważa. Niezależnie od niego analiza rekordu z Doliny Śmierci opublikowana w Bulletin of the AMS zaleca odebranie pomiarowi statusu rekordu świata. WMO i National Weather Service nadal rekord uznają. Dwa późniejsze odczyty z tej samej doliny wskazały po 54,4°C. WMO nie ogłosiła dotąd wyniku ich weryfikacji.

Najwyższe temperatury na każdym kontynencie

Rekordy kontynentów w archiwum WMO zestawia poniższa lista:

• Ameryka Północna – 56,7°C, Furnace Creek, 10 lipca 1913.
• Afryka – 55,0°C, Kebili w Tunezji, lipiec 1931; to druga najwyższa wartość w całym archiwum.
• Azja – 53,9°C, Mitribah w Kuwejcie, 21 lipca 2016.
• Australia – 50,7°C, Oodnadatta, 2 stycznia 1960.
• Ameryka Południowa – 48,9°C, Rivadavia w Argentynie, 11 grudnia 1905.
• Europa – 48,8°C, okolice Syrakuz na Sycylii, 11 sierpnia 2021.
• Antarktyda – 18,3°C, stacja Esperanza, 6 lutego 2020.

W przypadku Europy są dwie liczby. Dawny rekord 48,0°C z Aten i Elefsiny z 10 lipca 1977 roku przestał obowiązywać. Zastąpił go wynik z Sycylii, który zatwierdziła weryfikacja rekordu Europy przez WMO. Region VI WMO obejmuje też części Azji. Dlatego osobno prowadzi się rekord Europy kontynentalnej, do którego należy właśnie 48,8°C.

Weryfikację WMO przeszła też najwyższa temperatura na Antarktydzie.

Grunt nagrzewa się mocniej niż powietrze – jakie są rekordy temperatury gruntu?

Wartości powyżej 70°C dotyczą temperatury powierzchni gruntu, a nie powietrza nad nim. Temperaturę powietrza mierzy się 1,5–2 m nad gruntem, w osłoniętej klatce. Temperaturę powierzchni satelita wylicza z promieniowania cieplnego. Pomiary satelity MODIS z lat 2002–2019 wskazały najgorętszy grunt świata na irańskiej pustyni Daszt-e Lut, z maksimum 80,8°C.

Czy to oznacza, że rekord pobito? Nie, bo chodzi o inną wielkość, mierzoną inną metodą. Temperatura odczuwalna też nie jest odczytem termometru, tylko wskaźnikiem łączącym ciepło z wilgotnością i wiatrem.

Rekord średniej temperatura całej Ziemi w historii pomiarów

Według komunikatu Copernicus z lipca 2024 roku najwyższa dobowa średnia temperatura globalna przypadła na 22 lipca. Był to najgorętszy dzień co najmniej od 1940 roku. Dobowy rekord średniej globalnej wyniósł 17,16°C i pobił wynik 17,09°C z poprzedniego dnia, 21 lipca. Wcześniejszy rekord, 17,08°C, padł 6 lipca 2023 roku.

Rok 2024 był najcieplejszym rokiem w zapisie Copernicus. Średnia wyniosła 15,10°C. Temperatura globalna po raz pierwszy przekroczyła poziom przedprzemysłowy o ponad 1,5°C. Tymczasem rekord punktowy z Doliny Śmierci stoi od 1913 roku.

Skąd ta różnica? Średnią globalną liczy się dla całej planety, więc przesuwa ją każdy ułamek stopnia ocieplenia. Punktowe maksimum zależy natomiast od jednego upalnego popołudnia w jednym miejscu. Dlatego ocieplenie wyraźniej widać w średnich niż w odczycie pojedynczego termometru.