Dramatyczne kurczenie się tego akwenu w ciągu ostatnich trzech lat
zaobserwował satelita Envisat należący do Europejskiej Agencji
Kosmicznej. Jezioro Aralskie było kiedyś czwartym pod względem
wielkości zbiornikiem śródlądowym. Zaczęło się cofać ok. pół wieku
temu, kiedy Związek Radziecki wykorzystał zasilające je rzeki do
nawadniania pól bawełny.
W końcu lat 80. akwen podzielił się na północny Mały Aral, położony
w Kazachstanie, i południowy, zbliżony kształtem do podkowy Duży Aral,
położony na granicy Kazachstanu i Uzbekistanu. Pod koniec wieku ten
ostatni zbiornik rozdzielił się dodatkowo na dwa mniejsze – zachodni i
wschodni.
W roku 2006 wschodnia część jeziora miała jeszcze długość 150 km i
szerokość 70 km. Na zdjęciach zrobionych przez Envisat pomiędzy 1 lipca
2006 r. a 6 lipca 2009 r. widać, że dziś już niewiele z niego zostało –
w przeciągu raptem 3 lat znikło 80 procent wody.
Jezioro Aralskie 2009. Kliknij tutaj, aby zobaczyć animację zaniku w okresie 2006-2009
W miejscu ogromnego kiedyś jeziora na 40 tys. km2 rozciąga się dziś
słona pustynia zwana Pustynią Aral Karakum. Co roku wiatr podnosi tam z
ziemi 150 tysięcy ton soli i piasku i rozwiewa je na setki kilometrów wokół.
Okoliczni mieszkańcy skarżą się na kłopoty ze zdrowiem, a także na
zimniejsze niż kiedyś zimy i gorętsze lata.
Naukowcy uważają, że cały Duży Aral wyschnie do 2020 r.
Kazachstan próbuje ratować północną część Jeziora Aralskiego. Dostał
fundusze od Banku Światowego i wybudował tamę, dzięki której woda z
Małego Aralu nie ucieka na południe. Od postawienia zapory w 2005 r.
poziom wody wzrósł tam średnio o 4 m.
Więcej w Science Daily
