Artykulyjak ograniczyć emisjeRozwiązania systemowe

Jak UE może odejść od gazu z Rosji?

Free industrial pipeline image, public domain industry CC0 photo.

Maksymalizacja dostaw z innych źródeł, przyspieszenie rozwoju odnawialnych źródeł energii i zwiększenie efektywności energetycznej w domach i przedsiębiorstwach – to część z propozycji Międzynarodowej Agencji Energetycznej, która przygotowała plan odejścia od rosyjskiego gazu ziemnego przez Unię Europejską.

Atak Rosji na Ukrainę sprawił, że Unia Europejska postanowiła zrewidować dotychczasową strategię energetyczną. Gaz ziemny, który miał stanowić paliwo przejściowe, takim pomostem już raczej nie będzie. A na pewno nie gaz z Rosji i nie na taką skalę, o jakiej mówiło się jeszcze kilka tygodni temu.

Problem w tym, że ponad jedna trzecia importowanego do UE gazu ziemnego pochodzi właśnie z Rosji. Odejście od niego w szybkim czasie nie będzie więc łatwe. W związku z tym Międzynarodowa Agencja Energetyczna przygotowała dziesięciopunktowy plan, którego wdrożenie pozwoli zmniejszyć uzależnienie od rosyjskich dostaw o ponad jedną trzecią do końca tego roku. Co ważne, plan nie podważa Europejskiego Zielonego Ładu, lecz jest z nim zgodny. Oprócz zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego uwzględnia też minimalizację kosztów po stronie odbiorców.

Plan MAE dla UE

W 2021 r. Unia Europejska importowała z Rosji 155 mld m3 gazu ziemnego. Stanowiło to ok. 45% całego importu i blisko 40% całkowitego zużycia gazu. Jak sprawić, by zależność ta znacząco się zmniejszyła?

Na liście MAE znalazły się:

  1. Żadnych nowych umów na dostawy gazu z Rosją (co umożliwi większą dywersyfikację dostaw w obecnym roku i później).
  2. Zastąpienie dostaw rosyjskich gazem z alternatywnych źródeł (co zwiększy dostawy spoza Rosji o ok. 30 mld m3 w ciągu roku).
  3. Wprowadzenie minimalnych obowiązków ilości przechowywanego gazu (co pozwoli przygotować się na następną zimę).
  4. Przyspieszenie wdrażania nowych projektów wiatrowych i słonecznych (co zmniejszy zużycie o 6 mld m3 w ciągu roku).
  5. Maksymalizacja wytwarzania energii z bioenergii i energii jądrowej (co zmniejszy zużycie o 13 mld m3 w ciągu roku).
  6. Wprowadzenie krótkoterminowych regulacji podatkowych, które ochronią wrażliwych odbiorców energii elektrycznej przed wysokimi cenami (co obniży rachunki za energię, nawet gdy ceny gazu będą wysokie).
  7. Przyspieszenie wymiany kotłów gazowych na pompy ciepła (co zmniejszy zużycie o dodatkowe 2 mld m3 w ciągu roku).
  8. Przyspieszenie poprawy efektywności energetycznej w budynkach i przemyśle (co zmniejszy zużycie o blisko 2 mld m3 w ciągu roku).
  9. Zachęcanie konsumentów do tymczasowego przykręcenia termostatu o 1°C (co zmniejszy zużycie o około 10 mld m3 w ciągu roku).
  10. Zwiększenie wysiłków na rzecz zwiększenia elastyczności systemu elektroenergetycznego (co poluzuje silne powiązania między dostawami gazu a bezpieczeństwem elektroenergetycznym Europy).

„Nikt już nie ma złudzeń. Wykorzystanie przez Rosję zasobów gazu ziemnego jako broni gospodarczej i politycznej pokazuje, że Europa musi działać szybko, aby przygotować się na znaczną niepewność co do dostaw rosyjskiego gazu przyszłej zimy” – komentuje Fatih Birol, dyrektor wykonawczy MAE.

„Zmniejszenie naszej zależności od rosyjskiego gazu jest strategicznym imperatywem dla Unii Europejskiej. W ostatnich latach już znacząco zdywersyfikowaliśmy nasze dostawy, budując terminale LNG i nowe interkonektory. Ale atak Rosji na Ukrainę jest momentem przełomowym” – dodaje Kadri Simson, unijna komisarz ds. energii.

W zgodzie z celami klimatycznymi

MAE wskazuje, że UE ma inne możliwości zmniejszenia zależności od rosyjskiego gazu. W krótkiej perspektywie czasowej najważniejszym narzędziem byłoby zwiększone wykorzystanie elektrowni węglowych lub wykorzystanie w istniejących elektrowniach gazowych paliw alternatywnych, takich jak ropa. Nie byłoby to jednak zgodne z Europejskim Zielonym Ładem, dlatego działania te nie są rekomendowane.

„Zmniejszenie zależności od rosyjskiego gazu nie będzie dla UE proste. Wymaga skoordynowanych i trwałych wysiłków politycznych w wielu sektorach, a także silnego międzynarodowego dialogu na temat rynków energii i bezpieczeństwa. Istnieje wiele powiązań między europejskimi wyborami politycznymi a szerszą równowagą rynków światowych. Wzmocniona współpraca międzynarodowa z alternatywnymi eksporterami gazu z rurociągów i LNG – oraz z innymi głównymi importerami i konsumentami gazu – będzie miała kluczowe znaczenie. Jasna komunikacja między rządami, przemysłem i konsumentami jest również istotnym elementem udanego wdrożenia” – ocenia Agencja.

I dodaje, że gdyby działania UE wykroczyły poza wymieniony dziesięciopunktowy plan, unijny import gazu z Rosji mógłby zmniejszyć się do końca roku o ponad 80 mld m3, a więc o ponad połowę. Jednocześnie sprawiłoby to, że unijne emisje gazów cieplarnianych trochę by spadła.

Warto zresztą zwrócić uwagę, że większość z wymienionych punktów wspiera działania na rzecz klimatu. Stawianie na efektywność energetyczną czy przyspieszenie wdrażania OZE są zresztą kluczowymi elementami zeszłorocznej strategii MAE, której wdrożenie doprowadziłoby do zerowych emisji netto do roku 2050.

Podobne wpisy

Leave a reply

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Więcej w Artykuly