Do Centralnego Biura Antykorupcyjnego – Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa

Dr Ludomir Duda

Audytor Energetyczny KAPE Nr 0001

Do Centralnego Biura Antykorupcyjnego

Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa

Przedstawione poniżej fakty rodzą podejrzenie o popełnieniu przestępstwa zdrady stanu lub korupcji. To pierwsze polega na takim kształtowaniu prawa budowlanego, możliwe, że za namową agentów wpływu, że pogłębia ono zależność Polski od dostaw surowców energetycznych z Rosji. To drugie polega na takim kształtowaniu prawa, w zamian za korzyści, że wbrew interesom nabywców mieszkań, prowadzi ono do nadmiernego zużycia energii do ogrzewania. Ponadto prawo to łamie Konstytucję RP, a w szczególności jej Art. 5 oraz Dyrektywy Unijne, w szczególności Dyrektywę 2010/31/UE. Beneficjentami tego prawa poza Rosją są dostawcy energii, deweloperzy i producenci betonu komórkowego i ceramiki poryzowanej. Jednowarstwowe, a więc najtańsze, ściany zewnętrzne z tych materiałów nie spełniłyby ostrzejszych wymagań stawianych przegrodom budowlanym.

Uzasadnienie

W Art. 4 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków zapisano: „Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki celem zapewnienia, aby ustalone zostały minimalne wymagania dotyczące charakterystyki energetycznej budynków lub modułów budynków w celu osiągnięcia poziomów optymalnych pod względem kosztów.” I dalej „Państwa członkowskie podejmują konieczne działania, aby zapewnić określenie minimalnych wymagań charakterystyki energetycznej dla elementów budynków wchodzących w skład przegród zewnętrznych budynku i mających istotny wpływ na charakterystykę energetyczną przegród zewnętrznych w razie ich wymiany lub modernizacji w celu osiągnięcia poziomów optymalnych pod względem kosztów.”

Zgodnie z art. 3 Dyrektywy „poziom optymalny pod względem kosztów” oznacza poziom charakterystyki energetycznej skutkujący najniższym kosztem w trakcie szacunkowego ekonomicznego cyklu życia, przy czym: najniższy koszt jest określany z uwzględnieniem związanych z energią kosztów inwestycyjnych, kosztów utrzymania i eksploatacji (w tym kosztów energii i oszczędności, )

Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 5 lipca 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (WT), ma teoretycznie służyć wdrożeniu Dyrektywy 2010/31/UE.

Przywołane Rozporządzenie ustala maksymalną wartość współczynnika przenikania ciepła dla ścian zewnętrznych U jako 0,25 [W/m²K]. Jest to przy obecnych relacjach cen materiałów izolacyjnych i energii 2,5-krotnie więcej¹) niż „poziom optymalny pod względem kosztów”. W przypadku dachów różnica pomiędzy wartością dopuszczalną a optymalną jest 2-krotna, a w przypadku podłóg na gruncie 3-krotna.

Wentylacja jest kolejnym elementem budynku, który ma istotne znaczenie, zarówno dla jakości życia i zdrowia mieszkańców, jak i jego energochłonności. Rozporządzenie o WT dopuszcza możliwość stosowania wentylacji grawitacyjnej. Jest ona nieskuteczna, zarówno ze względu na mechanizm działania, jak i w wyniku powszechnych błędów projektowych, wykonawczych, a także zachowań użytkowników mieszkań, którzy nie dbają o regularne przewietrzanie pomieszczeń. Przede wszystkim wentylacja grawitacyjna jest niesłychanie energochłonna. Ilość energii potrzebna do ogrzania powierza wentylacyjnego w systemie wentylacji grawitacyjnej przeliczona na 1 m² powierzchni użytkowej mieszkania (pum) o wysokości pomieszczeń 2,7 m to ~81 [kWh/(m²*rok)]²), co przy koszcie energii 0,25 [zł/kWh] oznacza rachunek za ogrzewanie (jedynie wymienianego powietrza, a nie strat energii przez przenikanie) w wysokości aż 20,25 [zł/m²*rok]³).

Pomijając nieskuteczność wentylacji grawitacyjnej, która powinna być wyeliminowania z budownictwa, przyjrzyjmy się wentylacji w punku widzenia „poziomu optymalnego pod względem kosztów”. Koszt zainstalowania wysokosprawnej wentylacji mechanicznej z rekuperacją, o średnio sezonowej sprawności uwzględniającej pobór prądu wentylatorów η=0,80, to średnio 15 [zł/(m³*h)]. Koszt ten sprowadza się do kosztów samej centrali rekuperacyjnej, ponieważ koszty uniknięte budowy kanałów grawitacyjnych i nawiewników są wyższe od kosztów kanałów nawiewnych, wywiewnych i ich montażu. Zatem uwzględniając tylko15-letni okres eksploatacji rekuperatora (w istocie jest to minimum 25 lat), suma kosztów inwestycyjnych, kosztów energii i serwisu wyniesie 87 zł ⁴). Dla porównania koszt energii na podgrzanie powietrza przy wentylacji grawitacyjnej wyniesie aż 304 zł ⁵).

Zatem wentylacja mechaniczna z rekuperacją odpowiada wymogom „poziomu optymalnego pod względem kosztów”. Oznacza to, że wdrożenie Dyrektywy 2010/31/UE wymaga wprowadzenia wymogu stosowania wentylacji mechanicznej z rekuperacją o minimalnej sprawności 80%. Ponadto przepis taki chroniłby nabywców mieszkań przed nadmiernymi kosztami ogrzewania, poprawiał bezpieczeństwo energetyczne państwa i realizował Konstytucyjną zasadę zrównoważonego rozwoju.

Podobnie niezgodny z wszystkimi wyżej wymienionymi prawami jest przepis o maksymalnym dopuszczalnym wskaźniku zapotrzebowania na energię pierwotną EPH+W [kWh/rok].

Budynek o zoptymalizowanych (zgodnie z zaleceniami Dyrektywy 2010/31/UE) przegrodach i systemie wentylacyjnym, nawet przy bardzo niekorzystnym wskaźniku kształtu A/V~1, będzie charakteryzował się wskaźnikiem zużycia energii pierwotnej na ogrzewanie powietrza EPH~12 [kWh/(m²*rok)].

Podobnie jest ze wskaźnikiem EPW opisującym zapotrzebowanie na ogrzanie wody. Na podstawie danych statystycznych o przeciętnej powierzchni mieszkania i liczbie osób w gospodarstwie domowym można przyjąć, że w nowo budowanych mieszkaniach przypada ~ 35 [m^2/osobę]. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 6 listopada 2008 r. w sprawie metodyki obliczania charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego, zapotrzebowanie na ciepło do ogrzewania wody (CWU) wynosi 35 [dm3/dobę]. Oznacza to, że na 1 [m²pum] na ogrzanie wody potrzeba ~17[kWh/m²*rok]⁶). Ta ilość ciepła może być zmniejszona o połowę przez armaturę wodo oszczędną. W większości przypadków kolejne 50% oszczędności można uzyskać dzięki kolektorom słonecznym. Zarówno armatura jak i kolektory spełniają wymóg „poziomu optymalnego pod względem kosztów”. Przyjmijmy ostrożnie zastosowanie tylko jednego z tych rozwiązań. Wtedy EPW= 17*0,5=8,5 [kWh/m²*rok] i w konsekwencji EPH+W~20 [kWh/m²*rok]⁷). Jak wynika z tych uproszczonych kalkulacji obecnie „poziom optymalny pod względem kosztów” jest 6-krotnie mniejszy, niż wartość 120[kWh/(m²*rok)], którą podaje Rozporządzenie o warunkach technicznych.

Ponieważ praktycznie wszystkie projekty realizowane są na bazie minimalnych wartości wyżej wymienionego Rozporządzenia, roczny przyrost strat energii będzie na poziomie wynikającym z rocznej produkcji budowlanej i wyniesie 1042 [GWh/rok]⁸).

Biorąc pod uwagę, że termomodernizacja już istniejących budynków jest dziesięciokrotnie mniej efektywna niż podwyższenie standardu energetycznego nowo budowanego budynku, nawet znaczne podwyżki cen energii nie sprawią, że warto będzie termo modernizować dopiero co postawione budynki. Oznacza to rosnącą corocznie stratę, której horyzont czasowy sięga dziesiątek lat.

Poza trudnymi do wyobrażenia szkodami, jakie będą skutkiem wejścia w życie Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 5 lipca 2013 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jest w nim element wisielczego humoru, będący zapewne wyrazem pogardy dla Państwa Prawa. Otóż Art. 9 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (wersja przekształcona) stanowi:

„1. Państwa członkowskie zapewniają, aby:

a) do dnia 31 grudnia 2020 r. wszystkie nowe budynki były budynkami o niemal zerowym zużyciu energii; oraz

b) po dniu 31 grudnia 2018 r. nowe budynki zajmowane przez władze publiczne oraz będące ich własnością były budynkami o niemal zerowym zużyciu energii.”.

Według przywołanego Rozporządzenia w warunkach polskich niemal zero to 70 [kWh/(m²*rok)]!

Przedstawione argumenty nie pozostawiają najmniejszej wątpliwości, że opisane powyżej Rozporządzenie jest w jawnej sprzeczności z Dyrektywą, którą ma wdrażać, szkodzi środowisku, osłabia bezpieczeństwo energetyczne Państwa, działa na szkodę bezpieczeństwa socjalnego nabywców mieszkań i uzależnia nas od eksporterów energii – w tym od takich, którzy nie wahają się stosować argumentu ciągłości dostaw jako szantażu politycznego. Prawo takie mogło powstać jedynie w wyniku skrajnej ułomności intelektualnej urzędników lub (co bardziej prawdopodobne) przestępstwa, bowiem łatwo jest zidentyfikować jego beneficjentów. Jest to, po pierwsze, lobby energetyczne z wymienionymi wyżej eksporterami surowców energetycznych. Po drugie, deweloperzy, dla których każde podniesienie kosztów budowy jest równoznaczne z obniżeniem zysków. I na koniec, producenci betonu komórkowego i ceramiki poryzowanej, z których budowane są najtańsze jednowarstwowe ściany zewnętrzne, nie realizujące warunku „poziom optymalny pod względem kosztów”. Biorąc pod uwagę powyższe, czyli powstałą szkodę, która może być wynikiem przestępstwa i dobrze zdefiniowaną grupę czerpiących z niego korzyści, wnoszę o podjęcie stosownych działań operacyjnych.

Dr Ludomir Duda

Audytor Energetyczny KAPE Nr. 0001

¹⁾ Przyjmując jako średnio ważony, dla nowo budowanych zasobów, koszt energii na poziomie 0,25zł/kWh i wskaźnik ostrości klimatu 90 kKh/rok, przez 1m2 ściany zewnętrznej przenika energia wartości Q=1[m²]*0,25[W/m²K]*90[kKh/rok]*0,25[zł/kWh]=5,6[zł/rok]. Przyjmując ostrożnie czas trwałości ściany zewnętrznej na 25 lat, koszt przenikającej przez nią energii w cenach stałych wyniesie 140 zł. Wymagana dla uzyskania dopłaty z NFOŚ maksymalna wartość współczynnika przenikania ciepła dla ścian zewnętrznych wynosi U=0,1 [W/m²*K]. Dla uzyskania takiej wartości U, należy do ściany o współczynniku przenikania określonym przez Rozporządzenie, dodać 24 cm styropianu o współczynniku λ=0,04 [W/(mK)] i koszcie 0,24 m³ * 120 zł/m³ = 28,8 zł. Koszt energii przenikającej przez taką ścianę to Q=1[m^2]*0,1 [W/m²K]*90 [kKh/rok]*0,25 [zł/kWh] = 2,25 [zł/rok]. Zatem koszty inwestycyjne plus koszty energii dla ściany o U=0,1 [W/m²*K] wyniosą 28,8 zł+83,75 zł = 112,55 zł, a zatem będą niższe niż dla ściany U=0,25 [W/m²K]. Wynika z tego, że „poziom optymalny pod względem kosztów” zapewnia ściana U=0,1 [W/m²K]. Analogiczne wnioski płyną z analizy pozostałych przegród zewnętrznych.

²⁾ Pomieszczenia mieszkalne wymagają około 1 wymiany powietrza na godzinę. Oznacza to, że przy wysokości pomieszczeń 2,7 m potrzebujemy wymienić 2,7 m3/h, czyli 0,00075 [m3/s] powietrza na 1 [m² pum]. Zatem do ogrzania tego powietrza trzeba energii Q=1200 [J/m³K]*0,00075 [m3/s]*90 [kKh/rok] =81 [kWh/(m²*rok)]

³⁾ Koszt energii potrzebnej do ogrzania powietrza wentylacyjnego O=81[kWh/(m²*rok)]*0,25zł/kWh=20,25[zł/m²rok].

⁴⁾ Przyjmując koszty serwisu w wysokości 5% nakładów inwestycyjnych, 15 letnie koszty eksploatacji odniesione do1 [ m³/h] wymienianego powietrza wyniosą :

⁵⁾ 1[m3/h]*15[zł/m3h]*0,05[rok-1]*15[lat]=11,25 [zł]. Piętnastoletnia suma nakładów inwestycyjnych, nakładów na serwis i kosztów ogrzania powietrza wyniesie 1[m3/h]*15[zł/m3h]+ 11,25[zł]+15[rok]*20,25[zł/rok]*0,2=87zł
5) 15[rok]*20,25[zł/rok]= 304[zł]

⁶⁾ 365[dni/rok]*0,9*35[dm³]/35[m²]*4,19[J/dcm³K]*45[K]/3600[s/h]=17[kWh/m²rok].

⁷⁾ EPH+W=EPH+EPW =(12+8,5kWh/m²rok] =20,5[kWh/m²rok]

⁸⁾11000000[m²]*(120-20,5)[kWh/m²rok])=1,1[TWh/rok]