Światowe Forum Ekonomiczne (World Economic Forum, WEF) w Davos to miejsce dyskusji ważnych polityków, liderów biznesu i nauki. Poczesne miejsce w dyskusjach zajmują kwestie zagrożeń dla świata. W oparciu o wynik ankiety prowadzonej wśród 1000 opiniotwórczych liderów z całego świata, odnośnie najważniejszych problemów stojące przed ludzkością analitycy WEF przygotowali raport The Global Risks Report 2020.
Jak wynika z opublikowanego przez World Economic Forum raportu „Global Risks Report 2020”, przewiduje się wzrost polaryzacji gospodarczej i politycznej. Geopolityczne turbulencje popychają nas w kierunku „niestabilnego” świata rywalizacji o władzę w czasach, gdy liderzy biznesu oraz rządy państw powinni skoncentrować się na współpracy w celu rozwiązania wspólnych ryzyk.
Wspomniane ryzyka mogą okazać się katastrofalne w skutkach, szczególnie w sytuacji przeciwdziałania poważnym zagrożeniom, takim jak kryzys klimatyczny, utrata bioróżnorodności oraz zanik gatunków. Po raz pierwszy w 10-letniej historii raportu Global Risks Report, 5 największych globalnych zagrożeń pod względem prawdopodobieństwa wystąpienia dotyczą środowiska:
- Ekstremalne zjawiska pogodowe i spowodowane przez nie uszkodzenia mienia, infrastruktury czy utrata ludzkiego życia..
- Słabe dostosowanie się do zmian klimatycznych przez rządy oraz firmy.
- Szkody i katastrofy środowiskowe spowodowane działalnością człowieka, w tym przestępstwa przeciwko środowisku, takie jak wycieki ropy naftowej i skażenia radioaktywne.
- Utrata bioróżnorodności oraz załamanie ekosystemu (lądowego lub morskiego) z nieodwracalnymi konsekwencjami dla środowiska, skutkującymi wyczerpaniem się zasobów dla ludzkości i przemysłu.
- Katastrofy naturalne, takie jak trzęsienia ziemi, tsunami, erupcje wulkanów oraz burze geomagnetyczne.
Rys. 1. Macierz zagrożeń dla ludzkości wg analityków WEF. Na osi poziomej znajduje się prawdopodobieństwo zdarzenia (im bardziej w prawo, tym bardziej prawdopodobne), a na osi pionowej jego konsekwencje (im wyżej, tym poważniejsze). Na rysunku dla czytelności pokazujemy tylko górny prawy kwadrant wykresu, czyli zdarzenia o najwyższym prawdopodobieństwie i najpoważniejszych konsekwencjach. Źródło World Economic Forum, Global Risk Report 2020.
Respondenci zostali także poproszeni o ocenę wzajemnych powiązań między parami globalnych zagrożeń. Na szczycie znalazły się:
- Ekstremalne zjawiska pogodowe + słabe dostosowanie się do zmian klimatycznych
- Cyberataki + zakłócenia działania krytycznej infrastruktury IT
- Wysokie bezrobocie strukturalne lub niedozatrudnienie + dotkliwe społecznie konsekwencje postępu technologicznego
- Utrata bioróżnorodności oraz załamanie ekosystemów + słabe dostosowanie się do zmian klimatycznych
- Kryzys żywnościowy + ekstremalne zjawiska pogodowe
Raport zwraca uwagę, że jeśli decydenci nie dostosują się do „dzisiejszej epokowej zmiany władzy”i turbulencji geopolitycznych, skończy się czas na sprostanie najpilniejszym gospodarczym, środowiskowym i technologicznym wyzwaniom.
Jak zauważa Børge Brende, przewodniczący WEF:
Świat polityki w obliczu podnoszenia się poziomu mórz i wybuchów pożarów stoi w bezruchu. Jest to rok, w którym światowi liderzy muszą podjąć wspólne działania, aby naprawić oraz wzmocnić współpracę, nie tylko dla osiągnięcia krótkoterminowych korzyści, ale przede wszystkim stawienia czoła głęboko zakorzenionym zagrożeniom.
W raporcie podkreślono, że myślenie systemowe jest konieczne, aby przeciwstawić się nadciągającym zagrożeniom geopolitycznym i środowiskowym, w innym wypadku mogą zostać one niezauważone i niezaadresowane na czas.
Dla młodego pokolenia stan planety budzi coraz większy niepokój. W raporcie przedstawiono, w jaki sposób osoby urodzone po 1980 roku postrzegają różne zagrożenia. Dla osób z tej grupy wiekowej ryzyka środowiskowe stanowią poważne zagrożenia zarówno w krótkiej, jak i długiej perspektywie. Blisko 90% z nich jest zdania, że „ekstremalne fale upałów”, „niszczenie ekosystemów” czy „wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie człowieka” ulegną pogorszeniu, w porównaniu do odpowiednio 77%, 76% i 67% wśród pozostałych grup wiekowych respondentów. Uważają ponadto, że wpływ zagrożeń środowiskowych do 2030 roku będzie coraz bardziej katastrofalny w skutkach.
Działalność człowieka spowodowały już utratę 83% wszystkich gatunków dzikich ssaków i połowy roślin. Peter Giger Zurich Insurance Group podkreśla pilną potrzebę szybkiego dostosowania się, aby uniknąć najgorszych oraz nieodwracalnych w skutkach zmian klimatycznych oraz podjęcia działań mających na celu ochronę różnorodności biologicznej naszej planety:
Zróżnicowane biologicznie ekosystemy wychwytują ogromne ilości dwutlenku węgla i zapewniają ogromne korzyści ekonomiczne, które szacuje się na 33 bilionów dolarów rocznie, czyli równowartość łącznego PKB Stanów Zjednoczonych i Chin. Istotnym jest, aby firmy i decydenci polityczni przeprowadzali szybsze przejście na gospodarkę niskoemisyjną oraz bardziej zrównoważone modele biznesowe. Już teraz obserwujemy upadające firmy w wyniku niedostosowania ich strategii do zmieniających się preferencji klientów. Ryzyko przejścia jest realne i każdy musi w tym uczestniczyć, aby je złagodzić. To nie jest tylko imperatyw gospodarczy, to po prostu właściwe podejście.
Marcin Popkiewicz
