Kiedy na naszych łamach mówimy o Chinach, to kraj ten zwykle pojawia się w kontekście szybkiego wzrostu konsumpcji, rosnącego zużycia zasobów, emisji CO2 i innych zanieczyszczeń.
Chiny to kraj, który w ostatnich latach doświadczył głębokich zmian. Wielu Polakom Chiny kojarzą się z murem chińskim, komunizmem, czy polityką Mao Tse Tunga. Dzisiejsze Chiny to już zupełnie inny kraj niż ten, jaki rysują wcale nie tak leciwe podręczniki do historii, omawiające historię Chin od średniowiecza aż po czasy Mao i komunizmu. Dzisiejsze Chiny, to co prawda wciąż komunizm w rządzeniu, ale i także kapitalizm w gospodarce, dzięki któremu Chiny stały się drugą gospodarką świata. Chcieliśmy wam przybliżyć sylwetkę tego kraju. Jaki ten kraj jest, co się w nim znajduje i jak wyglądają tamtejsze miasta?
Chiny: po pierwsze nie mówimy dziś Chiny, tylko Chińska Republika Ludowa. „Chiny” to kraina geograficzno-historyczna. Po drugie dzisiejsze Chiny coraz mniej mają wspólnego z dawnymi Chinami, choć wciąż występują tam silne tradycje, jak np. używanie kalendarza księżycowego. Chińska Republika Ludowa to trzecie co do wielkości państwo świata o powierzchni 9,5 mln km2.
Ten wielki kraj charakteryzuje się urozmaiconym krajobrazem. Na wschodzie i południu rozciągają się niziny, które kiedyś porastały lasy monsunowe, panuje tam podzwrotnikowy, monsunowy klimat, a na samym południu tropikalny. Na zachodzie leży Tybet, obszar o średniej wysokości 4000 m n.p.m. i o suchym, bardzo zimnym klimacie. Znajdują się tam wysokie góry, wyżyny, lodowce i polodowcowe jeziora. Północ kraju to stepy i pustynie leżące w zachodniej części, gdzie panuje suchy umiarkowany klimat. Wschodnia część kraju to tereny porośnięte kiedyś przez lasy liściaste, typowe dla klimatu zbliżonego do naszego.
Ustrój w Chinach to wciąż komunizm, gdzie prezydenta, a raczej przewodniczącego wybiera Komitet Centralny Komunistycznej Partii Chin. Chińską Republiką Ludową rządzi jedna partia, a kraj znany jest na świecie z nieprzestrzegania praw człowieka i stosowania tortur wobec wrogów politycznych. W Chinach prześladowani są Tybetańczycy, muzułmanie, chrześcijanie i wszyscy którzy jako zorganizowane grupy stanową choćby potencjalne zagrożenie dla władz.
Chińska gospodarka to kapitalizm, dzięki czemu Chiny mogły odnieść duży sukces gospodarczy na arenie międzynarodowej. Jeszcze w latach 60. za sprawą polityki Mao Tse Tunga i jego „rewolucji kulturalnej” Chiny były zacofane gospodarczo. Obecnie, w wyniku zmian, jakie zaczęły się w latach 80. ubiegłego wieku, ogromny potencjał ludnościowy i surowcowy został uruchomiony. Dziś w Chinach mieszka 1,34 mld ludzi, jest to więc najludniejsze państwo świata. Chińska Republika Ludowa jest na pierwszym miejscu, jeśli chodzi o wydobycie węgla, którego Chiny wydobywają tyle, co cała reszta świata razem wzięta (i zwiększają wydobycie w średnim tempie 9% rocznie).
Priorytetem jest szybki wzrost gospodarczy, nawet kosztem środowiska i zdrowia społeczeństwa, nic więc dziwnego, że Chiny uważane są za najbardziej zanieczyszczony kraj świata.
Węgiel dostarcza Chinom 70% energii, ropa 17%, a gaz 5%.
Zauważalny jest też udział energii wodnej, którą Chiny wykorzystują bardzo intensywnie i również bez szczególnej troski o środowisko i mieszkańców zalewanych terenów. Na inne odnawialne źródła energii, podobnie jak i na atom, przypada po kilka promili wytwarzanej energii.
Nic dziwnego, że Chińska Republika Ludowa jest największym światowym emitentem dwutlenku węgla i innych zanieczyszczeń. Mimo ogromnego zużycia energii w skali kraju, zużycie energii i emisje na osobę są wciąż niższe niż w krajach Zachodu, choć zbliżają się do poziomu europejskiego.
Chińska Republika Ludowa to najszybciej rozwijająca się gospodarka, rosnąca w tempie 7-8% rocznie. To potężny system gospodarczy z ogromnym kapitałem finansowym, ludzkim i przemysłowym, który bez większego uszczerbku oparł się kryzysowi z 2008 roku. PKB na jednego mieszkańca wynosi 8400 dolarów rocznie (w Polsce jest to 20 300 dolarów). Gospodarka ChRL nastawiona jest na produkcję i eksport towarów przemysłowych, głównie do Europy i USA.
Sieć komunikacyjna Chin jest nierównomiernie rozłożona, ale za to dobrze rozwinięta jeśli chodzi o stan dróg i same połączenia między miastami. Nierównomierne rozłożenie dróg i autostrad jest w głównej mierze związane z geografią kraju, gdzie wiele obszarów jest niezamieszkanych i trudno dostępnych, np. Tybet. Wszystkie drogi w kraju mają łączną długość 1,9 mln km. Większość z nich powstała w ciągu ostatnich 20 lat. W znacznej mierze są to trzypasmowe arterie łączące duże miasta. Samych autostrad jest blisko 100 tys. km. Do 2020 roku ma powstać kolejne 85 tys. km. Autostrady są dobrej jakości, ale infrastruktura przydrożne już nie. Stacje benzynowe oddalone są od siebie o 50-70 km. Dość prymitywne są przydrożne toalety, budowane na wzór turecki. Podobnie jest w przypadku restauracji, które są małe, a sam posiłek można zjeść tylko na zewnątrz. Autostrady w Chinach są płatne, a sami kierowcy cechują się dużą kulturą jazdy. Na autostradach chińskich wciąż jest jeszcze mały ruch, a w większych odległościach od miast czasami można nawet spotkać się z brakiem ruchu drogowego. To jednak może się w przyszłości zmienić, gdyż ilość samochodów mimo restrykcyjnych przepisów wciąż szybko rośnie.
Poziom życia w Chinach jest wciąż niski i istnieje duża przepaść między bogatymi z miast, a biednymi ze wsi. Mimo to bogactwo społeczeństwa rośnie. Szybko rozwija się telefonia – w zeszłym roku liczba telefonów komórkowych w Chinach przekroczyła już miliard.
Miasta chińskie w większości cechują się jeszcze ubogą zabudową, ale to także się zmienia. Niektóre z nich, jak Kanton czy Szanghaj, oprócz chińskich napisów nie różnią się od takich miast jak Nowy Jork czy Los Angeles. W Chinach od kilkunastu lat panuje boom budowlany. Już obecnie w Chinach jest 50 drapaczy chmur o wysokości ponad 260 m, czyli więcej niż w USA, a budowanych jest szereg kolejnych. Najwyższym wieżowcem Chin jest Shanghai World Financial Center, który ma 492 metry wysokości, kilka innych ponad trzystumetrowych wieżowców znajduje się w innych miastach, np. w Kantonie.
Podsumowując Chińska Republika Ludowa, choć politycznie komunistyczna, to coraz wyraźniej widać, że wygląd zmieniających się Chin stanowi dowód pomysłowości władz tego państwa i sprytnego dostosowania polityki do współczesnych zasad kapitalizmu. Co prawda istnieje bardzo duża nierówność społeczna, to jednak Chiny stanowią przykład szybkiego wzrostu i rosnącego dobrobytu. Czy to będzie trwać wiecznie? Gdzie jest granica?
Hubert Bułgajewski
Na podstawie: ChRL (Wikipedia), Ustrój ChRL (Wikipedia), Chiny (Portal Wiedzy Onet), Chińskie autostrady, Sky City (Wikipedia).
