Na piaszczystej wyspie u południowych wybrzeży Papui Nowej Gwinei żyły sobie niewielkie, spokrewnione z myszami gryzonie, z łacińska zwane Melomys Rubicola, a z angielska Bramble Cay melomys. Były jedynym endemicznym gatunkiem ssaków żyjących na obszarze Wielkiej Rafy Koralowej.
Ilustracja 1. Bramble Cay melomys. Fotografia: stan Queensland
Zamieszkała przez gryzonie wyspa była niewielka – ot, 340 na 150 metrów, a najwyższy na wyspie punkt leżał raptem 3 metry nad poziomem morza. Tym niemniej wyspa dla niewielkich gryzoni była wystarczająca. Od odkrycia przez Europejczyków w 1845 roku były one masowo widywane, w 1978 roku szacowano ich populację na kilkaset osobników.
Zagłada nadciągnęła niedawno. W następstwie wzrostu poziomu morza obszar wyspy leżący ponad linią wysokiego przypływu skurczył się z 4 hektarów w 1998 roku do 2,5 ha w 2014 roku. Jeszcze bardziej i szybciej skurczyła się powierzchnia habitatu gryzoni: pokryty przez roślinność obszar zmalał z 2,2 ha w 2004 roku do zaledwie 0,065 ha w roku 2014 – aż o 97%.
To nie mogło się dobrze skończyć. Ostatniego przedstawiciela gatunku widziano w 2009 roku. W 2014 roku naukowcy z australijskiego Uniwersytetu w Queensland przeszukali starannie wyspę, przez tydzień próbując znaleźć choć jedno zwierzę, także z 150 użyciem żywołapek i wyzwalanych ruchem aparatów fotograficznych. Nic nie znaleźli. W konkluzjach raportu z poszukiwań stwierdzili, że główną przyczyną wymarcia gatunku był wzrost poziomu morza, zarekomendowali też zmianę statusu gatunku z „Zagrożony” na „Wymarły”.
Tempo wzrostu poziomu morza w ostatnim stuleciu było największe od tysięcy lat. Na nieszczęście Melomys Rubicola, wzrost poziomu morza w cieśninie Torresa był dwukrotnie szybszy od średniej. Na pocieszenie gryzoniom pozostaje miejsce w annałach nauki jako pierwszy znany gatunek ssaka, który stał się ofiarą antropogenicznej zmiany klimatu.
Najprawdopodobniej nie jest to i nie będzie odosobniony przypadek. Za pośrednictwem zmiany klimatu i innych czynników presji antropogenicznej już dziś można mówić o trwającym i nabierającym tempa szóstym wielkim wymieraniu gatunków w historii planety.
Marcin Popkiewicz na podst. Revealed: first mammal species wiped out by human-induced climate change
