Wielka Brytania, kiedyś węglowe mocarstwo, szybko żegna się z węglem

Rysunek 1. Elektrownia węglowa Drax we wschodniej Anglii. Źródło.

Jej dwanaście gigantycznych, lśniących w słońcu, kominów chłodniczych trwale zdominowało pejzaż na obszarze dziesiątek kilometrów równinnego regionu. Przez dekady elektrownia ta należała do jednych z największych na świecie, generując 10% energii elektrycznej wytwarzanej w całej Wielkiej Brytanii. Była modelowym dzieckiem ponad 250 letniego romansu z węglem – paliwem, które pomogło zbudować brytyjskie imperium i dokonało światowej industrializacji.

To już przeszłość.

Potężna bestia, którą karmiły niekończące się sznury wagonów stała się nagle reliktem przeszłości. Wielka Brytania – ojczyzna napędzanej węglem rewolucji przemysłowej zerwała długoletni związek. Węgiel niemal z dnia na dzień stał się paliwem przeszłości.

Kiedy w 1974 roku otworzono elektrownię Drax, 80% wytwarzanej w Wielkiej Brytanii elektryczności pochodziło z węgla. Jeszcze zaledwie 5 lat temu liczba ta sięgała 40%. Jednak w zeszłym roku było to już tylko 9%, a podczas tegorocznego lata węgiel generował zaledwie 2% elektryczności. 21 kwietnia brytyjska sieć elektroenergetyczna przez 24 godziny całkowicie operowała bez źródeł węglowych, co miało miejsce po raz pierwszy od czasu jej powstania.

Obecnie głównym źródłem energii stały się elektrownie gazowe, atomowe i rosnąca sieć olbrzymich farm wiatrowych i solarnych. Rząd twierdzi, że istniejące elektrownie węglowe zostaną zamknięte do 2025 roku, a być może nawet wcześniej. Drax będzie służyła do spalania biomasy, głównie pelletów drzewnych pochodzących z USA (choć ugruntowuje się opinia, że spalanie w elektrowni węglowej biomasy pochodzącej z lasów wyciętych na innym kontynencie powoduje degradację środowiska. Są lepsze metody uzyskiwania energii z biomasy, na przykład działające w oparciu o lokalne substraty biogazownie).

Odejście od węgla – najbrudniejszego paliwa, spowodowało gwałtowny spadek emisji CO2 w sektorze energetycznym. W latach 2010-2016 wielkości emisji spadła o 50%, w efekcie czego przeciętny Brytyjczyk emituje jedną trzecią tego co przeciętny Amerykanin.

Większość brytyjskich elektrowni węglowych wybudowanych w XX wieku została zburzona, choć niektóre pozostawiono jako element postmodernistycznego krajobrazu. Londyńska elektrownia Bankside stała się galerią sztuki nowoczesnej – Tate Modern. Z kolei Apple ma przenieść swoją główną siedzibę w Wielkiej Brytanii do poddanych renowacji ceglanych budynków dawnej elektrowni Battersea, stanowiących jedną z największych na świecie budowli wykonanej z cegieł.

Osiem gigantów ery węgla włączając to elektrownię Drax nadal stoi w gotowości, by produkować prąd. Jednak w miarę jak zwiększają się podatki węglowe i tanieje energia ze źródeł odnawialnych, stają się one coraz mnie potrzebne. Węgiel służy teraz głównie jako coraz bardziej sporadycznie wykorzystywana rezerwa, głównie w pochmurne i bezwietrzne zimowe dni, kiedy zapotrzebowanie jest duże, a produkcja ze źródeł odnawialnych niewielka.

Rysunek 2. Miesięczne zużycie węgla w Wielkiej Brytanii w latach 1995-2017 (w milionach ton).

Odwrót od węgla staje się powszechnym trendem w krajach rozwiniętych. Jest to istotnym powodem, dla którego światowe emisje CO2 od 3 lat nie rosną. W USA udział węgla w wytwarzaniu elektryczności spadł z 53 procent w 1997 roku do 32 w zeszłym roku. Nie zmieni tego nawet prowęglowa retoryka Donalda Trumpa, tak długo jak długo gaz ziemny będzie tańszy. W lutym tego roku operatorzy ogłosili plany zamknięcia największej elektrowni węglowej w zachodnich Stanach Zjednoczonych – 2250 megawatowej Navajo Generating Station w Arizonie.

Szybkość z jaką spadł udział węgla w brytyjskim miksie energetycznym zapiera dech. Pokazuje to, co można osiągnąć, nawet w krajach takich jak Wielka Brytania, gdzie energetyka działa głównie w warunkach wolnorynkowych.

Węgiel był fundamentem dominującej pozycji Wielkiej Brytanii w XVIII i XIX w. Stał się silnikiem dzisiejszego uprzemysłowionego i zurbanizowanego świata.

Rewolucja ta rozpoczęła się od zasilanego węglem silnika parowego, który poruszał tłokiem poprzez naprzemienne podgrzewanie i skraplanie pary wodnej. Pierwsze egzemplarze zostały stworzone w 1712 roku przez Thomasa Newcomena. Silnik parowy został później udoskonalony przez szkockiego matematyka Jamesa Watta.

Maszyny parowe uwolniły przemysł jak włókiennictwo od młynów wodnych. Pozwoliły one na zwiększenie rozmiarów fabryk i ich swobodną lokalizację. Energia węgla skoncentrowała fabryki i siłę roboczą w obszarach miejskich, co pozwoliło procesowi industrializacji Wielkiej Brytanii nabrać niebywałego rozpędu.

Pierwsze miasta przemysłowe takie jak Manchester rozwijały się dzięki węglowi. Spalano go w wielkich piecach służących do wytopu żelaza, kolej parowa połączyła miasta, a napędzane węglem statki parowe pozwoliły Wielkiej Brytanii stać się fabryką świata i stworzyć imperium pokrywające jedną czwartą globu.

Do 1830 roku odpowiadała ona za 80% światowego wydobycia węgla i za 50% światowej produkcji żelaza. W 1850 roku brytyjskie emisje CO2 były sześć razy wyższe niż Stanów Zjednoczonych – drugiej gospodarki w tym czasie.

Potem przyszła era elektryczności. Pierwsze elektrownie, zbudowane w styczniu 1882 roku przez Thomasa Edisona, zaczęły zasilać latarnie uliczne w centrum Londynu. Edison powtórzył ten wyczyn tego samego roku w Nowym Jorku. Wkrótce węgiel stał się niezbędnym źródłem energii całego przemysłowego świata.

Razem z węglem pojawiły się zanieczyszczenia. Stały się one nieodłączną częścią wielkich miast takich jak Londyn. W 1952 roku podczas wielkiego epizodu smogowego około 10 tysięcy osób zmarło na skutek dymu z tysięcy piecyków węglowych. Na długo zanim świat zaczął się przejmować globalnym ociepleniem, w Europie zaczęto dostrzegać problem kwaśnych deszczy powstających na skutek spalania węgla. Okazało się, że brytyjskie elektrownie przyczyniają się nawet do śmierci ryb w oddalonych o tysiące kilometrów norweskich jeziorach.

Upadek węgla w Wielkiej Brytanii następował powoli. Rozpoczął się we wczesnych latach 50. od stopniowego spadku wydobycia w kopalniach, który znacznie przyśpieszył w latach 80. Brytyjskie kopalnie wydobywały kiedyś większość światowego węgla. Ostatnie z nich zamknięto w 2015 roku. Przez krótki czas niewielkie zapotrzebowanie zaspokajano importem z Rosji i Kolumbii. Jednak w ciągu ostatnich 5 lat spalanie jakiekolwiek węgla stawało się coraz mniej opłacalne.

Brytyjska sieć energetyczna w pierwszej kolejności kupuje energię odnawialną i jądrową. Źródła te są najtańsze po części jako skutek wprowadzeniu opłaty węglowej i systemu cen gwarantowanych. Kiedy w 2015 rząd podwoił stawkę podatku węglowego, energia z gazu stała się tańszy niż z węgla, ponieważ jego spalanie powoduje dwukrotnie mniejszą emisję CO2. Obecnie gaz zaspokaja 1/3 krajowego zapotrzebowania na energię elektryczną.

Decydującym czynnikiem okazały się instalacje OZE. Wielka Brytania stała się prekursorem wielkich morskich farm wiatrowych, których pojedyncze turbiny mają moc do 8 megawatów. Cena energii z takich farm spadła w ciągu zaledwie dwóch ostatnich lat aż o połowę i jest teraz tańsza zarówno od energii z atomu jak i gazu.

Rok 2016 był pierwszym w historii, w którym poziom produkcji energii z wiatru przekroczył poziom energii generowanej z węgla. Według brytyjskiego ministra energetyki inwestycje w instalacje wiatrowe osiągną w ciągu najbliższych 4 lat poziom 17,5 mld funtów. Natomiast w 2016 roku, w ciągu 6 miesięcznego okresu od kwietnia do września, słońce dostarczyło więcej energii niż węgiel.

Schyłek węgla w Wielkiej Brytanii odzwierciedla trend panujący w Europie, gdzie w ciągu ostatniej dekady udział węgla w produkcji energii elektrycznej spadł o 10%. Francja zamknie swoją ostatnią elektrownię węglową do 2023 roku. Analitycy podkreślają, że aby Unia Europejska miała szansę wypełnić swoje zobowiązania podjęte podczas szczytu w Paryżu, wszystkie jej elektrownie węglowe będą musiały zostać zamknięte do 2030 roku.

Na drodze tego ambitnego planu pojawiają się przeszkody w postaci Niemiec i Polski, które łącznie spalają połowę węgla w Unii. W Niemczech decyzja o wygaszeniu elektrowni jądrowych po wypadku w Fukushimie w 2011 roku doprowadziła do wzrostu spalania węgla brunatnego, zwiększając krajowe emisje CO2 i wywołując gwałtowne protesty.

Jedną z konsekwencji postępującej dekarbonizacji było wycofanie się z wielu projektów sekwestracji dwutlenku węgla (CCS). Ostatni raport IPCC z 2014 roku zakładał wdrożenie tej technologii na masową skalę w przyszłości. Jednak od tego czasu wiele pilotażowych projektów upadło.

Niemcy się wycofały ze względu na kwestie środowiskowe. Projekt duński finansowany przez Unię załamał się po rezygnacji prywatnych udziałowców. W USA ogłoszono porzucenie projektu CCS w Kemper w stanie Missisipi.

Idea czystego węgla upadła także w Wielkiej Brytanii. Plan zakładał pompowanie rurami dwutlenku węgla z elektrowni do byłych odwiertów po wydobyciu ropy i gazu na Morzu Północnym. W 2015 rząd zaprzestał jednak finansowania tego projektu. Technologia CCS nadal może być rozwijana i wdrażana, ale nie w Wielkiej Brytanii, gdzie projekt czystego węgla umarł – bo umarł sam węgiel.

Przez ponad dwa stulecia węgiel zaspokajał ponad 75% brytyjskiego zapotrzebowania na energię – uzależnienie, które trwało znacznie dłużej niż w jakimkolwiek innym kraju. Pozostawiło to trwały efekt. Wielka Brytania jest odpowiedzialna za 6% całego antropogenicznego dwutlenku węgla jaki znajduje się w atmosferze. Jest rekordzistą w przeliczeniu na głowę mieszkańca, wyprzedzając pod tym względem nawet USA.

Upadek węgla sprawił jednak, że brytyjskie emisje są teraz najmniejsze od ponad 100 lat i nadal spadają. Nadszedł najwyższy czas by reszta świata poszła w ślady Wielkiej Brytanii.

Tomasz Kłoszewski, na podst. In a Stunning Turnaround, Britain Moves to End the Burning of Coal

Komentarze

27.10.2017 23:00 Carlinfan

Ile ton CO2 wysłali w atmosferę ? Może ustalić pułap, który każdy kraj może osiągnąć ? Dlaczego mamy karać dziś, skoro kiedyś tacy możni i bogaci swoją siłę budowali na krzywdzie natury, a dziś chełpią się bo żegnają się węglem ? Osiągnęli co chcieli to teraz mogą z węgla zrezygnować.
Himalaje hipokryzji...

27.10.2017 23:44 Papa ohara

Zgadzam się w 100% z Carlinfanem. Już prawie to samo chciałem napisać. Dodam jeszcze tylko, że w zamian za odejście od węgla wożą swoje tyłki samolotami po całym globie. Nie ma już w zasadzie miejsc w których nie da się spotkać Brytyjczyków. Już raz pisałem że jak w portfelu zostają pieniądze zaoszczędzone na tanim prądzie z bezemisyjnych źródeł to są one wydawanie na latanie samolotami albo bezsensowną konsumpcję co w efekcie jest gorsze dla klimatu niż gdyby ta kasa została wydana na prąd z elektrowni węglowych. Takie są fakty. Koniec kropka.

28.10.2017 13:20 Mariusz

Budżet UK to ponad 700mld funtów. Polski chyba około 75mldF. Czyli oni mogą instalować 10 razy więcej oze niz Polacy. Onstalowali chyba 3 razy więcej czyli wydatki stanowiły 3 razy mniejszy udział w ich PKB niż wPKB Polski za czasów Tuska kiedy jeszcze bodowano wiatraki

28.10.2017 13:23 Mariusz

https://www.cda.pl/video/1646590db

Polacy rzucają się do kupowania PV w nowej galerii :-D

28.10.2017 16:08 Rafał

Widzę że na portalu coraz więcej ludzi ze zdroworozsądkowym nie neomarksistowskim myśleniem.
Grunt to mieć własne zdanie, co oczywiście nie oznacza negacji globalnego ocieplenia.
Najważniejsze zadanie dla polaków: odsiać zachodnią lewacką ideologie od realnych zagrożeń. Budować jedność, czytać historię, szanować tradycje, patrzeć w przyszłość.

28.10.2017 17:18 tomek

Tak Rafale, też uważam że najważniejsze zadania dla nas wszystkich, to odsiać zachodnią populistyczną lewacką ideologie, budować jedność, czytać historię, szanować tradycje, patrzeć w przyszłość.
Dodam jeszcze od siebie, nauczyć się myśleć i działać odpowiedzialnie, w trosce o nasze otoczenie i nas samych.

W ten sposób możemy wspólnie napisać nowy manifest socjalistyczny :xD ;)

28.10.2017 18:41 Kloszard

A co z tradycja ochrony przyrody w Polsce? Zdaje się, że koncepcje wielkich Polaków jak Władysław Szafer, Żeromski, Janusz Faliński, Simona Kossak, Gwalbert Pawlikowski zostały podeptane, a ich pamięć opluta. Patrząc na to co się dzieje z polską przyrodą przewracają się w grobie.

28.10.2017 21:26 wsciekly_kot

@Tomek, zaorałeś Rafała, lewaku , gratulacje ^^

28.10.2017 21:58 CZORNYJ

@TOMEK gorzej jak narodowo bolszewicki wyjdzie z prikazem gonienia trockistowskich heretyków xD

29.10.2017 1:48 gupol(szukam w OZE)

@carlinfan
obawiam się że jest dużo gorzej niż to opisałeś.
brytyjczycy rezygnują z wegla nie dlatego żeby ograniczyć swoje emisje CO2 i walczyć z ociepleniem. to nie jest dobrowolne samoograniczenie z ich strony. nie rezygnują też z węgla dlatego że są tacy bogaci że mogą sobie na to pozwolić.
oni po prostu wydobyli i spalili cały węgiel który mogli wydobyć i spalić w ciągu ostatnich 250 lat. pod ich ziemią już nic nie zostało a uzależnianie się od importu jest niebezpieczne.
gwarantuję ci że gdyby mieli jeszcze tyle węgla co np polska, o żadnym pożegnaniu z węglem nie byłoby mowy.

29.10.2017 8:41 Mariusz

Oni mają GIGANTYCZNE pokłady węgla pod dnem morza gdzieś od wschodniej strony

29.10.2017 8:50 Rafał

@Kloszard
A co się dzieje z polską przyrodą? Myśliwi robią pokot?
W Anglii już się pokotów nie urządza bo wspaniałe angielskie społeczeństwo wybiło i wycieło wszystko co tylko mogło.
A jak u nich zabrakło to wielkie imperium nad którym słońce nie zachodziło niszczyło wszystko co się dało na terytoriach kolonialnych.
Mniej tvn polecam, to objawy powinny ustąpić.
Przeraża mnie to jak tak krótki okres 3 RP mógł tak szybko wyprać ludziom mózgi. Jest to pewnie pokłosie PRL które niszczyło samodzielne myślenie.
Grunt został zatem przygotowany dla obecnych neomarksistów, teraz trwa uprawa i pielęgnacja.

29.10.2017 11:02 CZORNYJ

A Polska ma mieć węgla na następne 500 lat . Z EROI ciut lepszym od pokładów z pod dna morza .
Spalili angole warty wydobycia węgiel to od węgla odchodzą . Gorzej jak swój gaz wycyckają do cna a nie będą mieli czym zapłacić za importowany bo realny przemysł padł , wysokie technologie już nie będą takie wysokie , surowce dawno wyeksploatowali a spekulanci z City się przeniosą .
Pozostanie im być montownią dla Chińczyka .

29.10.2017 15:12 Rafał

1.Powinniśmy nasz węgiel wykorzystywać
maksymalnie.
2.Energia z tego węgla powinna być wykorzystywana na przejście do gospodarki bezwęglowej w przyszłości.
3.Nie powinniśmy ulegać naciskom euromarksistów,
musimy to zrobić po swojemu.

Jeśli ulegniemy naciskom to skończymy marnie, wiadomo że każde państwo dna o swój interes i pragnie uzyskać przewagę konkurencyjną nad drugim (patrz pracownicy delegowani chociażby, projekt ten nie ma nic wspólnego ze swobodnym przepływem , ludzi , kapitału, usług które są jakoby podstawą unii europejskie, drugi przykład nord stream).

29.10.2017 16:01 Mariusz

No i widać że liberałom nie chodzi o cele tylko o to, żeby je osiągać samodzielnie. Bo jak ktoś im powie że ustalił że powinni np zażyć witaminę C, bo mają jej poważne niedobory to już jest marksizm. I oni nie będą jeść witaminy C nawet jakby mieli umrzeć. Ale jeśli sami dojdą do tego że potrzeba im WitC, a potem ją zażyją to wtedy jest wolność.

WIęc chodzi o bunt przeciw autorytetom wyniesiony ze szkoły i toksycznych relacji z rodzicami (stąd taka popularność liberalnych teoryj wśród gimbazy :- D ). Skandynawowie mają mniej autorytarny system edukacji(mniej terroru, straszenia jedynkami, pustych obietnic itp) więc tam bunt jest mniejszy a większa zgoda i współpraca przy robieniu tego co robić trzeba.

29.10.2017 16:55 Kloszard

Tzn oni się przewracają w grobie od dłuższego czasu,, ale teraz walą głową trupem. Nie oglądam TVN. Śledzę co się dzieje z Polską przyrodą od początku lat 90, bo dzika przyroda jest moją pasją. Tych którzy ją niszczą uważam za zdrajców, których powinno się nabić na pal. I tak: brak powiększenia Biesszczadzkiego Parku Narodowego o nadleśnictwo Stuposiany. Brak Turnickiego parkuNarodowego - wycianane jedne z najpiękniejszych lasów w całej Europie. Brak Mazurskiego Parku Narodowe - obsrane i zaśmiecoen Mazury, zabudowane działkami gdzie się tylko da. Brak Jurajskiego Parku Narodowego. Czy Rafał słyszał o Szaferze, Gwalbercie Pawilksowskim, Simonie Kossak, Falinskim?

29.10.2017 17:12 Kloszard

".. ale teraz walą głową w wieko " - miało być. Jak powiedział jeden ze światłych leśników. "Gdyby Władysław Jagiełło zobaczył co się dzieje w Puszczy Białowieskiej, padłby trupem. Tzn on już trupem jest, ale wiecie Państwo o co mi chodzi. "
Dorzucę tez genialny pomysł kanalizacji Wisły, Narwi i Bugu. Co jak co, ale Polska mogłaby się uczyć na błędach Zachodu.

29.10.2017 17:20 Kloszard

Brak nauczania klasycznej logiki i filozofii doprowadził do ogromnych spustoszeń w umiejętnościach poznawczych wielu ludzi. Analiza, synteza faktów, wnioskowane to umiejętności w odwrocie. Za to szerzą się gusła, magiczne myślenie i inne podobne pierdoły..

29.10.2017 17:32 Kloszard

W dużej części nauka rozwinęła się w Europie dlatego, że świat materialny traktowany był jako profanum. W innych częściach świata był on częścią sacrum. Badanie przyrody i praw nią rządzących jawiło się jako próba odgadnięcia boskiego planu. naruszenie sfery sacrum, bluźnierstwo. Jeżeli się korzysta ze zdobyczy nauki , to trzeba być konsekwentnym. Problemy przed którymi stoi ludzkość można rozwiązać jedynie używając rozumu i podejścia naukowego. Uciekanie w transcendencje ,o ile nie służy ona do gruntownej zmiany stylu życia, nic nie da.

29.10.2017 20:59 Rafał

@Kloszard napisał:
"Za to szerzą się gusła, magiczne myślenie i inne podobne pierdoły.."
Brawo nareszcie poruszyłeś sedno problemu. Początek zabobonu to renesans który przyszedł po średniowieczu. Wiesz może jaka instytucja miała najwięcej szkół przed wiekami?

"Tych którzy ją niszczą uważam za zdrajców, których powinno się nabić na pal"
Po co na pal, przecież to nieekologiczne, pale wytwarzamy z drzewa. Najlepiej delikwenta zmusić do klęknięcia i strzał w tył głowy, tak jak w ekologicznym lesie Katyńskim.

" Problemy przed którymi stoi ludzkość można rozwiązać jedynie używając rozumu i podejścia naukowego":

Racjonalizm i podejście czysto naukowe bez transcendencji prowadzą właśnie do twojej jakże nieekologicznej metody vlada palownika.
One nie zawierają bezpiecznika dla ludzkiej chciwości i chęci dominacji, zresztą współczesne czasy dobitnie to pokazują.

"Jeżeli się korzysta ze zdobyczy nauki , to trzeba być konsekwentnym"

Tu już mnie przerażasz.
To znaczy aborcja, eugenika, selekcja po urodzeniu: lepszy materiał genetyczny do rozrodu mniej wartościowy do gazu, przecież to racjonalne.

Jak najbardziej racjonalne jest to że słabszy musi ustąpić miejsca silniejszemu włącznie z fizyczną eliminacją. Kompletnie nieracjonalne jest utrzymywanie ludzie nieaktywnych zawodowo (emeryci , renciści). Racjonalnym wydaję się ich utylizacja, rachunek zysków i strat nie pozostawia tu wątpliwości. Rachunek jest przedmiotem matematyki, która jak na razie wydaję się logiczna.

Ja mam tylko nadzieję że kiedy ludzie racjonalni dojdą do władzy, mnie już nie będzie na tym łez padole. Proszę Cię o to Panie Boże.

29.10.2017 22:15 Kloszard

Właśnie mówiłem o brakach w logice i filozofii. Efektem są dosyć perwersyjne wnioski o gazowaniu emerytów. Może to kompletna ignorancja czym jest nauka? W przyrodzie sposobów współistnienia jest znacznie więcej niż bezwzględna konkurencja - tak na marginesie. Nauka nie odpowiada na pytania jaki jest cel życia, sens cierpienia czy co robić z emerytami. Natomiast świetnie opisuje zjawiska takie jak zniszczenie środowiska. Burdel na Ziemi zrobili ludzie, nikt inny. I tylko oni mogą go ogarnąć. Żadne aniołki, diabełki i inne tajemniczy byty tego za nich nie zrobią. Nauka podaje przyczyny i sposoby na ogarnięcie tego burdelu. Jednak wielu ludzi nie potrafi tego ogarnąć.

30.10.2017 2:37 gupol(szukam w OZE)

@mariusz
"Oni mają GIGANTYCZNE pokłady węgla pod dnem morza gdzieś od wschodniej strony"

no i co z tego skoro tu i teraz są niedostępne/nieopłacalne? to tak jakby ich nie było.

30.10.2017 16:55 Carlinfan

@GUPOL
Dokładnie. Ktoś (chyba Rafał) napisał o tym, żeby polski węgiel maksymalnie wykorzystać. Skoro z Chin jest tańszy z kosztem dostawy, to po co przepłacać za polski ? Niszczyć środowisko głębokimi wyrobiskami.

Dodaj komentarz

Kod
grakalkulator kalkulator zuzycia ciepla

Informacje

Linkownia

Wykonanie PONG, grafika GFX RedFrosch.



logowanie | nowe konto