Światowe wydobycie ropy naftowej — ranking krajów
Spis treści
Najwięcej ropy wydobywają Stany Zjednoczone, przed Arabią Saudyjską i Rosją, choć największe udokumentowane zasoby leżą w Wenezueli. Wydobycie ropy naftowej zależy bowiem mniej od wielkości złóż, a bardziej od kosztu, technologii i polityki. Bardzo ciężka ropa z pasa Orinoko wymaga drogiej przeróbki, a sankcje i brak inwestycji dodatkowo hamują produkcję. Pod ziemią decyduje geologia, nad ziemią pieniądze.
Kto wydobywa najwięcej ropy, a kto ma jej najwięcej pod ziemią?
W szerokim ujęciu EIA za 2023 rok najwięcej ropy wydobywały Stany Zjednoczone, przed Arabią Saudyjską i Rosją. Ranking zasobów wygląda zupełnie inaczej: otwiera go Wenezuela, a USA są w nim daleko za czołówką. Wydobycie i zasoby to dwa osobne pytania z dwiema osobnymi listami.
Ranking wydobycia
Ranking EIA paliw ciekłych obejmuje ropę naftową, wszystkie pozostałe ciekłe węglowodory i biopaliwa. Do wydobycia dolicza też przyrost objętości w rafineriach. W tym szerokim ujęciu świat produkował w 2023 roku około 101,8 mln baryłek dziennie (bbl/d). Dziesięciu największych producentów odpowiadało za blisko trzy czwarte tej ilości.
Pierwsza dziesiątka tego samego zestawienia, w mln bbl/d:
- Stany Zjednoczone – 21,91
- Arabia Saudyjska – 11,13
- Rosja – 10,75
- Kanada – 5,76
- Chiny – 5,26
- Irak – 4,42
- Brazylia – 4,28
- Zjednoczone Emiraty Arabskie – 4,16
- Iran – 3,99
- Kuwejt – 2,91
Węższa statystyka, obejmująca samą ropę z kondensatem, daje tym samym krajom wyraźnie niższe liczby. Różnicę wobec szerokiego ujęcia tworzą głównie ciekłe frakcje gazu ziemnego i biopaliwa, których węższa statystyka nie liczy. Według analizy EIA o OPEC+ wydobycie ropy w USA wzrosło w 2024 roku do 13,2 mln bbl/d.
Miejsca przetasowuje też OPEC+, czyli porozumienie krajów OPEC z Rosją i kilkoma innymi producentami w sprawie limitów wydobycia. Arabia Saudyjska wydobywała w 2024 roku 9,0 mln bbl/d, o 13% (1,4 mln bbl/d) mniej niż w 2022 roku. EIA wiąże ten spadek z dobrowolnymi cięciami OPEC+. Rosja, największy producent ropy w tej grupie, osiągnęła wtedy średnio 9,2 mln bbl/d i w samej ropie wyprzedziła Saudów. Limity potrafią się zmieniać z miesiąca na miesiąc, a razem z nimi kolejność w danych miesięcznych. Ranking porównuje się więc tylko w obrębie jednej definicji i jednego okresu.
Ranking zasobów
Zasoby udokumentowane to ropa rozpoznana w złożach i opłacalna do wydobycia przy dzisiejszej technice. Według danych OPEC o zasobach same kraje członkowskie organizacji miały ich na koniec 2024 roku 1241 mld baryłek. To tyle samo co rok wcześniej. Na czele stoi Wenezuela z ponad 300 mld baryłek, przed Arabią Saudyjską z około 267 mld.
Zasoby ropy Wenezueli są największe na świecie. Mimo to kraj nie mieści się w pierwszej dziesiątce wydobycia. Jego złoża w pasie Orinoko to głównie ropa bardzo ciężka. Sankcje i brak inwestycji dodatkowo ograniczyły produkcję. USA mają zasoby wielokrotnie mniejsze. Szczelinowanie hydrauliczne i dostęp do kapitału dają im jednak pierwsze miejsce. O wydobyciu decydują koszt, technologia i polityka.

Wskaźnik lat wystarczalności dzieli zasoby przez roczne wydobycie. Dla Arabii Saudyjskiej, przy 267 mld baryłek i 9,0 mln bbl/d, wynosi około 80 lat przy obecnym tempie wydobycia. Termin, w którym zabraknie ropy, nie wynika jednak z tej liczby. Zasoby rosną wraz z odkryciami i postępem techniki. Wydobycie też zmienia się co roku.
Ropa powstaje przez miliony lat
Ropa naftowa powstaje ze szczątków planktonu i glonów, które opadły na dno mórz lub jezior i zostały przysypane osadem bez dostępu tlenu. Warstwę bogatą w taką materię geolodzy nazywają skałą macierzystą. Pod naciskiem kolejnych osadów materia organiczna przechodzi w kerogen – stałą, nierozpuszczalną substancję, z której dopiero później uwalniają się węglowodory.
To uwalnianie zachodzi w oknie ropnym, czyli w temperaturze mniej więcej od 60 do 120°C, osiąganej zwykle na głębokości kilku kilometrów. Cały proces trwa od kilku do kilkudziesięciu milionów lat.
Sama obecność ropy nie oznacza jednak złoża. Większość ropy jest lżejsza od wody wypełniającej pory skał, więc migruje ku górze i bez przeszkody rozprasza się albo wycieka na powierzchnię. Złoże powstaje dopiero w pułapce złożowej: porowata skała zbiornikowa, na przykład piaskowiec lub wapień, musi leżeć pod szczelną warstwą iłów albo soli. Taka pokrywa zatrzymuje ropę na miliony lat.
Dlaczego więc ropa skupia się w kilku regionach? Bo wszystkie ogniwa – skała macierzysta, właściwa temperatura, zbiornik i pokrywa – muszą wystąpić w jednym miejscu i we właściwej kolejności. Zatoka Perska ma je w wyjątkowej skali: bogate skały macierzyste, grube zbiorniki węglanowe i rozległe pułapki pod warstwami soli i anhydrytów. Hipoteza nieorganicznego pochodzenia ropy z głębi Ziemi ma zwolenników. Pozostaje jednak stanowiskiem mniejszościowym. Poszukiwania złóż opierają się na modelu organicznym.
Lekka, ciężka, słodka, kwaśna – czym różnią się gatunki ropy?
Wartość baryłki wyznaczają przede wszystkim dwa parametry: gęstość i zawartość siarki. Gęstość podaje się w stopniach API – im wyższa liczba, tym lżejsza ropa. Wartość 10°API odpowiada gęstości wody.
Gatunki dzieli się według obu tych parametrów. Progi podziału różnią się między instytucjami:
- Ropa lekka – powyżej 31,1°API; prosta przeróbka daje z niej dużo benzyny i oleju napędowego, jak z ropy typu Brent.
- Ropa ciężka – poniżej 22,3°API, a poniżej 10°API bardzo ciężka i gęstsza od wody, jak bitum z piasków roponośnych Alberty.
- Ropa słodka – poniżej 0,5% siarki; wymaga niewiele odsiarczania.
- Ropa kwaśna – powyżej 0,5% siarki; rafineria musi usunąć siarkę, zanim paliwo spełni normy.
Przedział od 22,3 do 31,1°API to ropa średnia. Oba podziały się krzyżują: ta sama ropa bywa lekka i kwaśna jednocześnie.
Ciężka, zasiarczona ropa podnosi koszt na dwóch etapach. Wydobywanie ropy naftowej tego typu wymaga podgrzewania złoża parą, rozcieńczania albo kopania odkrywkowego. Rafineria potrzebuje z kolei krakingu i hydroodsiarczania. Stąd ogromne złoża Wenezueli i Kanady dają mniej ropy, niż sugeruje ich wielkość.
Ile ropy wydobywa Polska i z jakich złóż?

Krajowe wydobycie pokrywało w ostatnich latach około 3–3,5% zapotrzebowania Polski na ropę, które wynosi 26–28 mln ton rocznie. Ponad 96% surowca pochodzi więc z importu – dane pochodzą z rozmowy z dyrektorem PIG-PIB.
Według danych Państwowego Instytutu Geologicznego na Niż Polski przypadało w 2025 roku 67,4% krajowych zasobów wydobywalnych ropy, bilansowych i pozabilansowych. Największe jest tam złoże BMB, czyli Barnówko–Mostno–Buszewo koło Gorzowa Wielkopolskiego. Drugi ośrodek to szelf Bałtyku ze złożem B3 na północ od Rozewia.
Karpaty i Przedgórze Karpat mają dziś marginalne znaczenie, choć tam zaczęło się wydobycie ropy naftowej w Polsce. Kopalnia w Bóbrce koło Krosna, założona w 1854 roku przy udziale Ignacego Łukasiewicza, uchodzi za jedną z najstarszych kopalń ropy na świecie.
Ostrożności wymaga entuzjazm po odwiercie Wolin East koło Świnoujścia. PIG-PIB zaznacza, że na tym etapie Wolin East to nagromadzenie ropy, a nie udokumentowane złoże. Nawet z udokumentowanego złoża całej ropy technicznie wydobyć się nie da. Dlatego geolodzy oddzielają zasoby geologiczne od wydobywalnych, czyli od ilości ropy ze złoża możliwej do wydobycia.
Na co przerabia się wydobytą ropę? Paliwa to nie wszystko
Rafineria rozdziela ropę metodą destylacji frakcyjnej: podgrzany surowiec trafia do kolumny, a jego składniki skraplają się na różnych wysokościach według temperatury wrzenia. Dalsze procesy, takie jak kraking, rozbijają ciężkie cząsteczki na lżejsze, więc proporcje produktów zależą od gatunku ropy i wyposażenia rafinerii. W typowej baryłce największą część zajmują paliwa transportowe.
Z kolumny i instalacji przeróbki wychodzi pięć głównych grup produktów:
- Gazy płynne – propan i butan do butli i autogazu, a także wsad dla petrochemii.
- Benzyna – paliwo silników z zapłonem iskrowym; jej ciężka frakcja zasila też petrochemię.
- Paliwo lotnicze – frakcja naftowa spalana w silnikach odrzutowych.
- Olej napędowy – paliwo diesli w ciężarówkach, maszynach i statkach, w lżejszej wersji także olej opałowy.
- Asfalt i mazut – ciężka pozostałość, z której powstają nawierzchnie dróg, papa i paliwo żeglugowe.
Petrochemia przerabia ciężką benzynę i gazy rafineryjne w krakingu parowym na etylen i propylen. Z nich powstają tworzywa sztuczne, włókna syntetyczne, rozpuszczalniki, detergenty i składniki kosmetyków.
Co zostanie z popytu na ropę, gdy samochody przejdą na prąd? Zostaną tworzywa, asfalt, smary oraz lotnictwo i żegluga, w których napęd elektryczny jest dziś trudny do zastosowania. Zmiana napędu w transporcie osobowym zmniejsza więc popyt na benzynę i olej napędowy, ale petrochemia i budowa dróg nadal potrzebują baryłki.





