Przejdź do treści
Energetyka

Największy wiatrak na świecie – ile mierzy i jaką ma moc?

Bardzo wysoka trójłopatowa turbina wiatrowa z ogromnym wirnikiem, u podstawy wieży samochody i ludzie dla skali
Spis treści

Największy wiatrak na świecie to w rzeczywistości trzy osobne rekordy: mocy, średnicy wirnika i wysokości całkowitej. Dwa pierwsze należą najprawdopodobniej do chińskiego prototypu 26 MW firmy Dongfang Electric, który wciąż stoi na poligonie testowym. Trzeci trzyma inna maszyna. Najwyżej sięga turbina w niemieckim Schipkau, która mierzy 365 metrów, a mocy ma kilkukrotnie mniej niż rekordziści.

Najmocniejsza, z największym wirnikiem czy najwyższa – która turbina jest największa?

„Największy wiatrak na świecie” to trzy osobne rekordy: moc znamionowa w megawatach, średnica wirnika w metrach i wysokość całkowita od gruntu do szczytu łopaty. Dwa pierwsze należą najprawdopodobniej do jednej maszyny na chińskim poligonie testowym, prototypu 26 MW firmy Dongfang Electric. Trzeci trzyma wieża w niemieckim Schipkau, która ma 365 metrów wysokości.

Odpowiedź zależy od daty, bo wyścig trwa. W ciągu kilku lat tytuł najmocniejszej turbiny kilka razy zmieniał właściciela, więc rekordzistę sprzed trzech lat wyprzedziło od tamtej pory kilka kolejnych maszyn. Do tego każda rekordowa elektrownia wiatrowa zaczyna jako prototyp, długo przed pracą na komercyjnej farmie. Rekord prototypu, rekord turbiny pracującej i zapowiedź producenta to trzy różne statusy, które przy każdym rekordzie warto rozdzielić.

Wyścig na megawaty – kto ma rekord mocy pojedynczej turbiny?

Najwyższą moc znamionową ma najprawdopodobniej turbina 26 MW firmy Dongfang Electric. Zgodnie z ogłoszeniem montażu turbiny 26 MW stanęła ona 29 sierpnia ubiegłego roku. Stoi w bazie testowo-certyfikacyjnej w Dongying. To prototyp na stanowisku badawczym, nie turbina na farmie komercyjnej. Producent przypisuje jej dwa rekordy wśród turbin zainstalowanych na świecie: mocy jednostkowej i średnicy wirnika.

Wcześniejsi rekordziści układają się w taką kolejność:

  • GE Haliade-X – konstrukcja o mocy 12–14 MW, która jako pierwsza osiągnęła moc 12 MW.
  • Siemens Gamesa SG 14-222 DD – europejska odpowiedź o mocy 14–15 MW, testowana w Danii.
  • Vestas V236-15.0 MW – prototyp 15 MW z duńskiego poligonu, dziś model seryjny.
  • Goldwind GWH252-16MW i Mingyang MySE 16-260 – chińskie turbiny 16 MW z 2023 roku.
  • Mingyang MySE18.X-20MW – chińska turbina 20 MW z 2024 roku.
  • Siemens Gamesa SG DD-276 – prototyp 21,5 MW z duńskiego Østerild, od którego tytuł przejął Dongfang.

Wśród turbin pracujących na farmach rekord jest niższy. Według China Three Gorges pierwszą turbiną 20 MW postawioną na morzu jest Goldwind GWH300-20, który od lutego 2026 roku pracuje na farmie u wybrzeży Fujianu. Zapowiedzi jeszcze większych konstrukcji, także dwuwirnikowych, to na razie wyłącznie deklaracje. W morskiej energetyce wiatrowej na farmach pracują dziś maszyny wyraźnie mniejsze od rekordowego prototypu.

Ile mierzy rekordzista? Wirnik, łopata i wysokość piasty

Długie łopaty morskiej turbiny wiatrowej na podporach transportowych w porcie, obok robotnicy w kaskach

Prototyp 26 MW ma według danych producenta wirnik o średnicy około 310 metrów, łopaty długości 153 metrów i piastę na wysokości 185 metrów. Wysokość całkowitą liczy się jako wysokość piasty plus połowa średnicy wirnika, co daje około 340 metrów. Wartość 312 metrów średnicy pochodzi z oznaczenia modelu DEC 26MW-312 HH185.

Piasta leży na osi wirnika, tuż przed gondolą, czyli obudową generatora na szczycie wieży, więc jej wysokość wyznacza środek koła zakreślanego przez łopaty.

W polskich realiach skala staje się namacalna. Szczyt łopaty prototypu sięga około 100 metrów wyżej niż iglica Pałacu Kultury i Nauki, który ma 237 metrów. Sama średnica wirnika przewyższa wysokość Pałacu o ponad 70 metrów.

Najwyższa turbina świata w Schipkau

Najwyższa turbina świata stoi w Schipkau w Brandenburgii. Według informacji GICON o Schipkau instalacja pilotażowa ma piastę na wysokości 300 metrów i 365 metrów wysokości całkowitej. To o około 25 metrów więcej niż prototyp 26 MW. Ruszyć ma z mocą znamionową 3,8 MW – to kilkukrotnie mniej niż u rekordzistów mocy, bo wysokość służy tu innemu celowi. W chwili komunikatu GICON oficjalne uruchomienie zaplanowano na listopad.

Wieża GICON osiągnęła docelową wysokość pod koniec września 2026 roku
Wieża GICON osiągnęła docelową wysokość pod koniec września 2026 roku., Mysli, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

Tym celem jest wiatr, który na większych wysokościach wieje silniej i równiej niż tam, dokąd sięgają zwykłe wieże. GICON twierdzi, że przy tej samej średnicy wirnika wieża może dać mniej więcej dwa razy więcej energii niż zwykła turbina. To deklaracja projektu, jeszcze niezweryfikowana pomiarami – rozstrzygną ją dopiero dane z pracy turbiny.

Niezwykła jest też budowa wieży. Zewnętrzna stalowa kratownica otacza wieżę wewnętrzną, którą wysunięto teleskopowo na docelową wysokość. Turbinę i łopaty zamontowano na wysokości 167 metrów, dzięki czemu nie był potrzebny dźwig sięgający 300 metrów.

Wysokość, moc i średnica wirnika rekordowych turbin na tle Pałacu Kultury

Wątki środowiskowe pozostają hipotezami. Z wymiarów wynika, że najniższy punkt łopaty przechodzi około 235 metrów nad ziemią. Łopaty pracują więc wyżej niż w zwykłych turbinach, co może zmniejszać zagrożenie dla części ptaków i nietoperzy. Hipotezą pozostaje też stawianie takich wież na istniejących farmach, bez zajmowania nowych działek.

Co oznacza moc w megawatach i czym różni się od produkcji energii?

Megawat i megawatogodzina mierzą różne rzeczy: moc to możliwości turbiny w danej chwili, a energia to wynik jej pracy w czasie. Do czytania ogłoszeń o rekordach wystarczą trzy pojęcia:

  • Moc znamionowa (MW) – największa moc, jaką turbina oddaje w pracy ciągłej przy wietrze o prędkości znamionowej.
  • Energia (MWh, GWh) – moc pomnożona przez czas: turbina 26 MW pracująca pełną mocą przez godzinę daje 26 MWh.
  • Współczynnik wykorzystania mocy – stosunek energii wyprodukowanej w ciągu roku do tej, którą turbina dałaby, pracując pełną mocą przez wszystkie 8760 godzin.

Pełna moc to stan rzadki, bo moc rośnie z sześcianem prędkości wiatru. Przy wietrze dwa razy słabszym od znamionowego turbina oddaje mniej więcej ośmiokrotnie mniej mocy. Przykład dla turbin morskich daje polska farma. Według danych farmy Baltic Power instalacja o mocy do 1,2 GW ma wytwarzać do 4 TWh energii rocznie. Daje to współczynnik około 38%. Na lądzie wartość ta jest zwykle wyraźnie niższa.

Ile prądu dają największe turbiny w ciągu doby i roku?

Według Guinness World Records rekord dobowej produkcji należy do turbiny Goldwind GWH252-16MW z farmy Zhangpu Liuao u wybrzeży prowincji Fujian. Pracowała 1 września 2023 roku przez pełną dobę z mocą znamionową, przy wietrze nadciągającego tajfunu Haikui, i dała około 384 MWh, czyli 16 MW razy 24 godziny. Wynik padł w wyjątkowych warunkach.

Rok pracy wygląda skromniej. Z docelowych danych Baltic Power wynika do około 53 GWh rocznie na jedną turbinę 15 MW. Ile to domów? Przy założeniu zużycia 2000 kWh rocznie na gospodarstwo domowe jedna taka turbina zasila do około 26 tysięcy domów. Jeden obrót wirnika prototypu 26 MW daje przy pełnej mocy 62 kWh, czyli tyle, ile taki dom zużywa przez 11 dni. Przeliczenia producentów różnią się, bo każdy przyjmuje inne zużycie. W praktyce bez tej liczby wynik „na domy” niczego nie mówi.

Dlaczego największe turbiny projektuje się na morzu?

Rzędy morskich turbin wiatrowych na fundamentach typu monopal na otwartym morzu, widok z pokładu promu

Rekordzistów projektuje się na morze, bo wiatr wieje tam silniej i równiej. Elementów nie trzeba przy tym wieźć drogami. Na lądzie łopata długa na ponad 100 metrów musi pokonać zakręty, ronda i wiadukty. Na morze trafia z fabryki w porcie prosto na statek. Z tego powodu typowy wiatrak na polu ma wirnik wyraźnie mniejszy od morskich rekordzistów.

Nawet na lądzie granica sięga jednak daleko. Według producenta w chwili montażu w 2024 roku największą turbiną lądową był chiński prototyp Sany SI-270150 o mocy 15 MW, z wirnikiem o średnicy 270 metrów i łopatami długości 131 metrów. Prototyp 26 MW też stoi na lądzie, ale projektowano go z myślą o morzu.

Skalę rekordów widać już na Bałtyku. Elektrownie wiatrowe w Polsce weszły na morze razem z farmą Baltic Power, na której wszystkie 76 turbin Vestas o mocy 15 MW zostało już zainstalowanych. Ich łopaty mają około 115 metrów długości. Od poziomu morza do szczytu łopaty każda turbina mierzy ponad 250 metrów.

Wyścig o większe turbiny i ich granice

Większy wirnik opłaca się, bo moc rośnie z kwadratem średnicy wirnika – liczy się powierzchnia koła zakreślanego przez łopaty. Zwiększenie średnicy z 252 do 310 metrów, czyli o niecałą jedną czwartą, powiększa tę powierzchnię mniej więcej o połowę.

Skala przekłada się też na liczbę maszyn. Farma o mocy pełnych 1,2 GW potrzebuje 80 turbin 15 MW albo około 46 turbin 26 MW. Każda maszyna mniej to o jeden fundament, kabel i rejs instalacyjny mniej. Pojedynczy fundament nie maleje przy tym, bo wymiary fundamentu pod wiatrak rosną razem z masą i wysokością turbiny.

Dlaczego więc wyścig nie trwa bez końca? Logikę skali hamują trzy czynniki:

  • Masa – przy zachowanych proporcjach masa łopaty rośnie z sześcianem jej długości, a energia tylko z kwadratem.
  • Niezawodność – nowa konstrukcja nie ma za sobą lat eksploatacji. Usterka na morzu oznacza czekanie na statek i dobrą pogodę.
  • Łańcuch dostaw – każda generacja wymaga dłuższych hal, mocniejszych nabrzeży i statków instalacyjnych z dźwigami o większym zasięgu.