Bez kategorii

Zmiana klimatu w 2022: ostatnie osiem lat najcieplejsze w historii pomiarów, najszybciej ogrzewa się Europa

Wizualizacja wzrostu temperatur w 2022 r. Źródło: Światowa Organizacja Meteorologiczna.

2022 będzie kolejnym rokiem, który znajdzie się wśród najcieplejszych w historii pomiarów. Najszybciej ogrzewającym się kontynentem jest Europa, w której temperatury rosną dwukrotnie szybciej od globalnej średniej. W 2021 r. straty na Starym Kontynencie związane z ekstremalnymi zjawiskami przekroczyły 50 miliardów dolarów.  

W porównaniu z okresem sprzed rewolucji przemysłowej Ziemia ogrzała się już o 1,15°C – wynika z nowego raportu o stanie klimatu na świecie, który w związku ze szczytem klimatycznym w Egipcie przygotowała Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO). 

Oznacza to, że działalność człowieka doprowadza do znacznie szybszej zmiany klimatu niż jakiekolwiek czynniki naturalne w ostatnich milionach lat.   

2022 rok jednym z najcieplejszych 

Wiadomo też, że 2022 r. będzie jednym z kolejnych najgorętszych lat w historii pomiarów globalnej temperatury. Co prawda nie będzie to rok rekordowy, ale i tak zajmie piąte, szóste miejsce na liście. A ostatnie osiem lat tak czy inaczej będzie tymi najcieplejszymi. 

Co jeszcze wynika z raportu Światowej Organizacji Meteorologicznej? 

  • Od 1993 r. tempo podnoszenia się poziomu morza podwoiło się, a w tym roku osiągnęło rekordowy poziom.
  • Pokrywa lodowa Grenlandii straciła masę 26 rok z rzędu, a we wrześniu zamiast śniegu – po raz pierwszy w historii zbierania danych – padał tam deszcz.
  • W rekordowym tempie topnieją też lodowce Alpy. Średnio w całym paśmie górskim utracono 3-4 m pokrywy śnieżnej.
  • W tym wieku lodowce Szwajcarii skurczyły się już o 1/3, z czego 6% ubytku odnotowano jedynie w dwóch ostatnich latach. Co więcej, po raz pierwszy w historii nawet w najwyższych punktach pomiarowych żaden śnieg nie przetrwał sezonu letniego.
  • Ocean, który magazynuje ok. 90% ciepła związanego z emisją gazów cieplarnianych, osiągnął w 2021 r. rekordowy poziom nagrzania (ostatni rok z dostępnymi danymi). 

Susze, powodzie, rekordy upałów  

Rzecz jasna nie liczy się tylko to, że klimat się zmienia. Najważniejsze są konsekwencje.  

I tak w 2022 r. w Afryce Wschodniej opady były poniżej średniej przez cztery kolejne pory deszczowe. Takiej sytuacji nie było tu od 40 lat. A obecny sezon może być równie suchy. W wyniku suszy i innych czynników, ok. 19 milionów ludzi stanęło w obliczu głodu.  

Rekordowe deszcze w lipcu i sierpniu doprowadziły zaś do rozległych powodzi w Pakistanie. Konsekwencje odczuło 33 miliony osób, z czego 7,9 miliona zostało przesiedlonych, a przynajmniej 1700 zginęło. Powódź nastąpiła po ekstremalnej fali upałów w marcu i kwietniu, która oprócz Pakistanu nawiedziła też Indie.  

Z kolei na początku roku region południowej Afryki został w ciągu dwóch miesięcy dotknięty serią cyklonów, najmocniej uderzając w Madagaskar.  

Natomiast we wrześniu huragan Ian sprowadził rozległe zniszczenia i ofiary śmiertelne na Kubie i w południowo-zachodniej Florydzie.  

Duża część półkuli północnej była wyjątkowo gorąca i sucha. Rekordy padały m.in. w Chinach, USA i wielu krajach europejskich. Wiele rzek odnotowało rekordowe niskie poziomy wody, co utrudniało transport towarów oraz prace elektrowni wodnych i jądrowych.  

“Zbyt często najbardziej cierpią osoby najmniej odpowiedzialne za zmiany klimatyczne – jak widzieliśmy w przypadku straszliwej powodzi w Pakistanie i śmiertelnej, długotrwałej suszy w Rogu Afryki [obszar obejmujący Somalię, Etiopię, Erytreę, Dżibuti i Kenię – przyp. red.]. Ale nawet dobrze przygotowane społeczeństwa w tym roku zostały spustoszone przez skrajności – co widać po przedłużających się falach upałów i suszy w dużej części Europy i południowych Chinach” podsumowuje prof. Petteri Taalas, sekretarz generalny Światowej Organizacji Meteorologicznej.   

Europa ociepla się dwa razy szybciej  

Osobny raport Światowa Organizacja Meteorologiczna i unijny program Copernicus poświęciły Europie. Główny wniosek? Że w ciągu ostatnich 30 lat temperatury na naszym kontynencie wzrosły ponad dwukrotnie bardziej niż wynosi globalna średnia. To ok. 0,5°C na dekadę. Żaden inny kontynent nie ogrzewa się tak szybko.  

W 2021 r. silne zjawiska pogodowe i klimatyczne sprowadziły setki ofiar śmiertelnych, bezpośrednio dotknęły ponad pół miliona osób i spowodowały straty gospodarcze przekraczające 50 miliardów dolarów. Około 84% wszystkich zdarzeń tego typu stanowiły powodzie i burze.   

„Wraz z kontynuacją trendu wyjątkowe upały, pożary, powodzie i inne skutki zmiany klimatu odbiją się negatywnie na społeczeństwie, gospodarce i ekosystemach” – przestrzegają organizacje.  

„Europa przedstawia żywy obraz ocieplającego się świata i przypomina nam, że nawet dobrze przygotowane społeczeństwa nie są bezpieczne przed skutkami ekstremalnych zjawisk pogodowych” – podsumowuje prof. Petteri Taalas, sekretarz generalny Światowej Organizacji Meteorologicznej.  

Tymczasem Europa ma za sobą najcieplejszy październik w historii pomiarów. Temperatury w poprzednim miesiącu były prawie o 2°C wyższe niż w latach 1991-2020, gdy globalne ocieplenie miało już przecież miejsce.  

„Ciepły okres przyniósł rekordowe dzienne temperatury w Europie Zachodniej i rekordowo ciepły październik w Austrii, Szwajcarii i Francji, a także w dużej części Włoch i Hiszpanii. Kanada doświadczyła rekordowego ciepła, a znacznie cieplejsze niż przeciętne warunki wystąpiły również na Grenlandii i Syberii” – informuje unijny program Copernicus.   

Co trzeba zmienić?  

Żeby powstrzymać wzrost temperatur, ludzkość musi przestać emitować gazy cieplarniane.  

W tym celu niezbędna jest m.in. transformacja sektora energetycznego i transportu, która pozwoli odejść od paliw kopalnych oraz zmiana rolnictwa i wspieranie praktyk ekologicznych, opartych w znacznie większym stopniu na produktach roślinnych.  

Bardzo ważne jest też ograniczenie nadmiernej konsumpcji i niemarnowanie, na przykład jedzenia, ciepła i prądu.  

Na razie wszystkie te problemy wciąż jednak rosną – podobnie jak emisje gazów cieplarnianych.

Podobne wpisy

Więcej w Bez kategorii