Jak internet każdego dnia zwiększa emisję CO₂ i co może pomóc zmienić tę sytuację

Czy zwykłe oglądanie serialu lub przewijanie mediów społecznościowych może wpływać na klimat nie mniej niż podróże lotnicze? Współczesna aktywność online wydaje się „bezwładna” — miliardy ludzi codziennie korzystają z internetu, nie zastanawiając się nad tym, że za każdym kliknięciem kryją się tony emisji dwutlenku węgla. Dlaczego niewidzialna infrastruktura cyfrowa wymaga tyle energii i co można zrobić, aby zmniejszyć jej ślad ekologiczny?

Dlaczego internet potrzebuje tak dużo energii

W 2020 roku liczba użytkowników internetu przekroczyła 4,1 miliarda osób — to ponad połowa populacji planety i liczba ta nadal rośnie (dane Międzynarodowej Agencji Energetycznej, MAE). Każdego roku ilość ruchu rośnie z powodu popularności wideo, gier i usług chmurowych, a to oznacza wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną do ich obsługi.

Udział internetu w całkowitym światowym zużyciu energii szacuje się na około 1,7%. Dla porównania: to więcej niż zużycie niektórych państw lub całych gałęzi przemysłu. Eksperci nazywają taki łączny ślad ekologiczny „śladem węglowym” — to suma wszystkich emisji CO₂ związanych z produkcją, przechowywaniem i przesyłaniem danych online.

Jak działa energetyka internetu

Większość ludzi nie widzi, jak internet jest zbudowany od środka, bo żeby wideo pojawiło się na ekranie smartfona, pracują miliony urządzeń i złożona infrastruktura. Każdy użytkownik łączy się przez komputer, smartfon lub tablet, następnie sygnał przechodzi przez routery, sieci szkieletowe i w końcu trafia do centrum danych — ogromnego „supermarketu” dla cyfrowych danych.

Największy udział w zużyciu energii w infrastrukturze mają właśnie centra danych. Potrzebują one stale prądu nie tylko do pracy serwerów, ale i do chłodzenia, które pochłania do 40% całej energii (według Uptime Institute). Przyczyna tej „chciwości” jest prosta: serwery bardzo się nagrzewają podczas przetwarzania dużych ilości danych i bez intensywnego chłodzenia mogą ulec awarii. To wyjaśnia, dlaczego centra danych buduje się w pobliżu źródeł taniej lub „zielonej” energii.

Skąd internet czerpie energię i kto są głównymi graczami

Zasilanie centrów danych zależy od struktury bilansu energetycznego kraju. W niektórych regionach dominują źródła kopalne (węgiel, gaz), w innych rośnie udział rozwiązań odnawialnych (wiatr, słońce). Na przykład w Skandynawii centra danych często działają na energii wodnej, a w Azji i USA — na gazie i węglu.

Eksperci wyróżniają koncepcję „trylematu energetycznego”: zapewnienie stabilności, niezawodności i dostępności energii (World Energy Council). Najwięksi gracze na rynku — Amazon, Google, Microsoft — posiadają tysiące serwerów zarządzających usługami chmurowymi. Na przykład Amazon deklaruje, że od 2025 roku całkowicie przejdzie na zieloną energię elektryczną; Google osiągnęło neutralność węglową w zakresie kupowanej energii, choć nie wszystkie serwery pracują jeszcze na odnawialnych źródłach (dane z raportów firm na 2023 rok).

Jak codzienne korzystanie z internetu generuje emisje

Nie wszystkie działania w sieci w równym stopniu wpływają na zużycie energii. Ponad 50% światowego ruchu internetowego związane jest z oglądaniem wideo — Netflix, YouTube i media społecznościowe przodują pod względem wolumenu (dane Sandvine za 2022 rok). Przy tym oglądanie filmu w 4K generuje 8 razy więcej emisji niż w standardowej jakości SD.

Korzystanie z sieci komórkowej jest prawie dwa razy bardziej energochłonne niż dostęp przez Wi-Fi, ponieważ wymaga pracy dodatkowych stacji bazowych. Streaming audio (słuchanie muzyki online) jest zauważalnie mniej energochłonny niż wideo. Co ciekawe, przy częstym słuchaniu tych samych utworów (ponad 27 razy w życiu) zakup CD lub winylu okazuje się bardziej ekologiczny niż ciągłe odtwarzanie online, jak zauważają badacze z Keele University.

Jakie aktywności zwiększają obciążenie internetu

Liderem pod względem zużycia ruchu są transmisje wideo na Netflix, YouTube, TikTok, Twitch. Chodzi o to, że wideo w wysokiej rozdzielczości wymaga stałego strumienia danych. Następne są wideorozmowy, zwłaszcza gdy uczestniczy w nich kilka osób.

Na trzecim miejscu pod względem ilości ruchu znajdują się gry online, zarówno zwykłe, jak i te oferowane przez sektor iGaming. Tu rolę odgrywają także takie dodatkowe czynniki, jak długość sesji i częstotliwość logowania się do gry.

Przygotowując ten artykuł, poprosiliśmy o dodatkowe informacje strony z recenzjami kasyn online. Wybraliśmy kilka projektów z czołówki wyników wyszukiwania, aby dowiedzieć się, jak często użytkownicy odwiedzają kasyna. Jedną z najbardziej wyczerpujących odpowiedzi otrzymaliśmy od strony z listą kasyn online z Plinko — można dowiedzieć się więcej, jeśli sprawdź ofertę na http://plinkogra.com.pl/. Uzyskane dane wskazują, że aktywni gracze odwiedzają kasyna online dwa-trzy razy dziennie. Zręcznościowe gry hazardowe, takie jak Plinko, są wrażliwe na stabilność przesyłu danych. To znacząco wpływa na zużycie ruchu.

Obciążenie internetu zwiększają także inne aktywności, takie jak przeglądanie mediów społecznościowych z autoodtwarzaniem wideo lub słuchanie muzyki online.

Konsekwencje ekologiczne i prognozy

Co roku internet, jego infrastruktura i urządzenia generują około 1,7 miliarda ton emisji CO₂ (według MAE). Ta liczba jest porównywalna z emisjami całego światowego lotnictwa, co ilustruje ogromną skalę cyfrowego śladu. Częściowo te emisje są „pochłaniane” przez oceany i lasy, ale znaczna część pozostaje w atmosferze, przyspieszając zmiany klimatu.

Prognozy na 2025 rok wskazują na możliwy wzrost łącznych emisji o 20–30% wraz ze wzrostem liczby użytkowników i przejściem na bardziej pojemne formaty treści (szacunki Greenpeace i MAE). W niektórych krajach przyjęto strategie osiągnięcia Net Zero — pełnej równowagi między emisjami a pochłanianiem dwutlenku węgla. Na przykład Wielka Brytania planuje osiągnąć taki poziom do 2050 roku, co wymaga transformacji zarówno infrastruktury cyfrowej, jak i energetycznej.

Jakie działania podejmują firmy i państwa, by zmniejszyć ślad węglowy

Wiodące korporacje technologiczne aktywnie inwestują w przejście na odnawialną energetykę, budują elektrownie słoneczne i kupują „zieloną” energię elektryczną dla centrów danych. Na przykład Google już teraz pokrywa 100% swoich operacji dostawami z odnawialnych źródeł, a Amazon aktywnie wdraża projekty wiatrowe i słoneczne.

Ze strony państw pojawiają się także inicjatywy legislacyjne: wprowadzenie specjalnych taryf na energię ekologiczną dla firm technologicznych, wsparcie badań naukowych w dziedzinie efektywności energetycznej. Jednak eksperci przyznają, że nie wszystkie takie działania natychmiast prowadzą do zmniejszenia śladu węglowego — często skuteczność zależy od warunków lokalnych i dostępności technologii. Na przykład przejście na energię słoneczną nie jest możliwe we wszystkich regionach.

Co każdy z nas może zrobić, by zmniejszyć swój ślad węglowy w internecie

Wpływ pojedynczego użytkownika może wydawać się nieznaczny, ale w sumie takie działania dają odczuwalny efekt. Ekologowie i specjaliści cyfrowi zalecają:

• Ograniczać czas oglądania wideo strumieniowego, zwłaszcza w wysokiej rozdzielczości
• Wybierać Wi-Fi podczas oglądania filmów i seriali
• Słuchać muzyki w formacie audio zamiast wideo
• Wybierać standardową jakość wideo, gdy wysoka szczegółowość nie jest kluczowa
• Przy regularnym słuchaniu tych samych albumów kupować nośniki fizyczne

Zdaniem profesora Michaela Williamsa (Keele University), „efekt skali zamienia nawet proste nawyki w potężne narzędzie walki z kryzysem klimatycznym”.

Alternatywne punkty widzenia i nierozwiązane kwestie

Dyskusje o skuteczności przechodzenia na odnawialne źródła trwają. Krytycy wskazują, że produkcja paneli słonecznych i baterii również wymaga zasobów i generuje emisje. Nie wszystkie regiony mają dostęp do czystej energii, a część emisji przenosi się przez łańcuchy dostaw.

Badacze przyznają, że współczesne szacunki śladu węglowego technologii cyfrowych pozostają przybliżone. Niektóre dane dotyczące poszczególnych krajów lub firm są niedostępne, a innowacje technologiczne mogą zmienić bilans w najbliższych latach. Rozwój energooszczędnych algorytmów i systemów przechowywania może zmniejszyć obciążenie, ale dla realnego efektu konieczne jest połączenie wysiłków biznesu, państwa i społeczeństwa.

Temat śladu węglowego internetu jest coraz aktywniej dyskutowany w przestrzeni naukowej i społecznej, co oznacza, że poszukiwanie rozwiązań i debaty będą trwać.