Sejm przegłosował ustawę o systemie kaucyjnym. Wyczekiwane od lat rozwiązanie powinno pojawić się w Polsce od 2025 r.
System kaucyjny działa jak na razie w 13 krajach Unii Europejskiej. Wszystko wskazuje na to, że do grona tego dołączy również Polska.
Od Suwerennej po lewicę
Po latach wyczekiwania i prac nad dokumentem oraz wielu miesiącach niepewności, projekt ustawy wdrażającej system kaucyjny został przyjęty przez Sejm większością 433 głosów.
Polskie Stowarzyszenie Zero Waste podkreśla, że to nie tylko recepta na spełnienie poziomów recyklingu plastiku, szkła i metalu, ale i remedium na kary nakładane na Polskę za niespełnienie tych poziomów. A w ubiegłym roku były one ogromne, bo wyniosły aż 2 miliardy złotych. „Kaucja to ok. 400 milionów zł oczszędności” – ocenia PSZW.
Ustawa została poparta przez Suwerenną Polskę, PIS, Zielonych, Polskę 2050, Koalicję Obywatelską, Nową Lewicę i PSL.
Co obejmie system kaucyjny?
W obecnym projekcie ustawy system kaucyjny ma objąć szkło wielorazowe (do pojemności 1,5 litra), butelki PET (do 3 litrów) oraz puszki stalowe i aluminiowe (do 1 litra).
Konsumenci będą mogli je odzyskać po oddaniu opakowania i nie będą musieli pokazywać paragonu.
Szkło jednorazowe zostało z systemu usunięte – to frakcja, której produkcja w przyszłości, z uwagi na wysoki ślad węglowy, powinna zostać zastąpiona przez szkło wielokrotnego użytku.
Podczas kolejnych czytań projektu pojawiły się głosy dotyczące wprowadzenia dodatkowych frakcji i opakowań, jak np. o popularne „małpki”, butelki na wino czy kartony na płynne napoje. Ale pomysły te nie przeszły.
Według Polskiego Stowarzyszenia Zero Waste mimo to istnieją realne szanse na stworzenie w Polsce efektywnego kosztowo i przejrzystego systemu kaucyjnego.
Inne korzyści
System kaucyjny to także dobry przykład zamykania obiegu surowców, dzięki któremu dajemy drugie życie opakowaniom po napojach.
Z czeskich badań wynika także, że zbiórka w systemie kaucyjnym prowadzi do obniżenia emisji dwutlenku węgla o 30%, w stosunku do analogicznej zbiorki w systemie gminnym.
System od 2025 r., ale…
W trakcie rozmów o systemie kaucyjnym pojawiały się postulaty wsparcia producentów dodatkowym czasem na wywiązanie się z określonych przepisami poziomów recyklingu.
– Biorąc pod uwagę fakt, że projekt przechodzi obecnie notyfikację w Brukseli, dyskusję na temat dodatkowych frakcji czy opakowań powinniśmy przenieść na czas, gdy ustawa będzie już funkcjonować – komentuje Joanna Kądziołka, prezeska Polskiego Stowarzyszenia Zero Waste.
Teoretycznie system kaucyjny ma zostać wprowadzony z początkiem 2025 r.
Zdaniem PSZW z uwagi na rządowe opóźnienia postulat przemysłu o przesunięciu daty na 2026 r. wydaje się jednak słuszny.
„Podobna sytuacja miała miejsce w Rumunii, gdzie rocznego przesunięcia dokonano stosownym rozporządzeniem na etapie wdrażania systemu. Na dzień dzisiejszy w mocy zostaje pierwotny termin, który działa na korzyść konkurencyjności polskich przedsiębiorstw, zatem ważne jest, aby sprawnie przygotować funkcjonowanie systemu i wprowadzić go jak najszybciej” – podsumowuje organizacja.
