„Jeżeli Polska w najbliższych miesiącach nie dogada się w sprawie KPO – będzie za późno na sensowne wydatkowanie pieniędzy dostępnych dla naszego kraju” – przestrzega Forum Energii. A to pieniądze, które dla udanej transformacji energetycznej naszego kraju są niezbędne.
Do końca czerwca polski rząd może przedstawić Komisji Europejskiej zmiany w planie wydatków dla Krajowego Planu Odbudowy, które uzupełni dodatkowo o inwestycje zwiększające odporność na kryzys energetyczny. Konsultacje z KE w tej sprawie właśnie ruszają.
W związku z tym Forum Energii opublikowało raport „Ostatni dzwonek dla KPO. Wsparcie Polski w kryzysie energetycznym”.
Nie wielkie projekty, a pomoc ludziom
„Przez napięte relacje pomiędzy Warszawą a Brukselą, Polska nie zaczęła wykorzystywać dostępnych pieniędzy z KPO, choć potrzeby firm i gospodarstw domowych w związku z kryzysem energetycznym są ogromne. Jest coraz mniej czasu na sensowne działania – inwestycje w ramach KPO powinny zostać zakończone i rozliczone do końca 2026 r., dlatego trzeba szukać projektów relatywnie prostych do wdrożenia i powtarzalnych” – ocenia Forum Energii.
– W KPO trzeba zmienić priorytety finansowania, zrezygnować z niektórych wielkich projektów pisanych przez duże firmy, w dobrej kondycji finansowej, bo w związku z opóźnieniami KPO – nie będzie czasu na ich realizację. Jednak mniejsze firmy i gospodarstwa domowe są w innej sytuacji – walczą z wysokimi kosztami energii, inflacją. Pieniędzy na zamrażanie cen po wyborach nie będzie, a kryzys energetyczny wcale się definitywnie nie skończył. Potrzebujemy relatywnie prostych, szybkich do wdrożenia działań. Przede wszystkim należy wspierać efektywność energetyczną, rozwój OZE. Ogromne wyzwania są po stronie sieci dystrybucyjnych – podkreśla autorka raportu, dr Sonia Buchholtz z Forum Energii.
Dr Joanna Pandera, prezeska Forum Energii: – Na Krajowy Plan Odbudowy rząd powinien w 2023 r. patrzeć jak na narzędzie, które może zwiększyć naszą odporność na kryzysy energetyczne. Dobrze, że odcinamy paliwa z Rosji – ale jednocześnie uzależniamy się od dostaw z innych, często niepewnych politycznie kierunków. Trzeba postawić na niezależność energetyczną, którą dają poprawa efektywności energetycznej oraz zwiększanie roli OZE – energii produkowanej lokalnie. Polska nie może pozostać jednym krajem, który nie sięgnie po środki z KPO, bo zmniejszy to nasze przewagi na tle innych państw UE.
Jakich inwestycji z KPO nam potrzeba?
W raporcie pt. „Ostatni dzwonek dla KPO. Wsparcie Polski w kryzysie energetycznym” Forum Energii wskazuje konkretne działania inwestycyjne, które są relatywnie szybkie do wdrożenia. Przykłady takich działań to m.in.:
• Prace przygotowawcze na rzecz rozbudowy i modernizacji sieci niskiego i średniego napięcia.
Rozwój sieci to warunek niezbędny dla upowszechniania OZE, a dzięki temu – uwalniania polskiej gospodarki od importu paliw z Rosji i innych krajów. Konieczne jest wsparcie planowania rozwoju sieci oraz ich modernizacji.
• Przeprojektowanie programu efektywności energetycznej w przedsiębiorstwach
Należy przygotować rozwiązania, które będą służyły redukcji popytu na surowce energetyczne w przemyśle – szczególnie na gaz, o który będzie coraz większa konkurencja w całej gospodarce. Potrzebny jest dobrze zaprojektowany program publiczny wspierający efektywność energetyczną w przemyśle, np. konkursy redukcji zużycia gazu w przedsiębiorstwach czy zmiany w systemie białych certyfikatów.
• Przekierowanie pieniędzy na podnoszenie kwalifikacji pracowników w zakresie termomodernizacji i instalacji urządzeń grzewczych oraz instalacji OZE
Transformacja energetyczna nie przebiegnie sprawnie bez odpowiednio wykwalifikowanych pracowników. Już teraz wyraźnie widać brak instalatorów oraz ekspertów od efektywności energetycznej. Państwo powinno wspierać programy podnoszące kwalifikacje pracowników.
• Zwiększanie puli środków na poprawę efektywności energetycznej budynków i wymiany źródeł ogrzewania
Potencjał poprawy energetycznych właściwości budynków w Polsce jest ogromny. Przyczyni się to do oszczędności w budżetach gospodarstw domowych i firm oraz do zmniejszenia importu węgla czy gazu na cele grzewcze. Dodatkowo warto pamiętać, że producentami wielu materiałów przydatnych w termomodernizacji są polskie przedsiębiorstwa. Zwiększenie skali poprawy efektywności energetycznej np. poprzez ulgi podatkowe – wzmocniłoby rolę krajowych podmiotów (tzw. Local content) w realizacji KPO.
Nie tylko inwestycje
Oprócz działań inwestycyjnych, w swoim raporcie Forum Energii formułuje także 11 rekomendacji, które nie są inwestycjami finansowymi. Mimo to ich drożenie może zwiększyć odporność Polski na kryzysy energetyczne. „To strategiczne wybory, które zdefiniują przyszłe kierunki rozwoju polskiej gospodarki i transformacji energetycznej” – tłumaczy think tank.
Wśród rekomendacji są m.in. propozycje zmian służących i optymalizacji działania kluczowych instytucji odpowiedzialnych za transformację, takich jak Urząd Regulacji Energetyki, a także rozwiązania prawne, które pozwolą przyspieszyć rozwój OZE w Polsce (np. linie bezpośrednie dla przemysłowych odbiorców zielonej energii czy wsparcie energetyki obywatelskiej).
