Od lipca 2024 r. w Warszawie ma zacząć obowiązywać Strefa Czystego Transportu. Władze miasta przedstawiły plan jej wprowadzenia i rozpoczęły konsultacje. Co i kiedy ma się zmienić?
Strefy Czystego Transportu to rozwiązania, które wprowadza się, by usunąć z ulic najbardziej trujące samochody i w ten sposób poprawić jakość powietrza. Podobnych stref jest już w Europie ok. 320, z czego najwięcej w Niemczech i Włoszech.
W Polsce takich praktyk jeszcze nie ma, ale wkrótce to się zmieni. W Krakowie postanowiono już, że SCT zacznie obowiązywać od lipca 2024 r., a w grudniu wstępne założenia swojej strefy przedstawiły władze Wrocławia. Teraz nadeszła pora na Warszawę, która – podobnie jak Kraków – chce wdrożyć rozwiązanie od lipca 2024 r. Wstępne plany przedstawiono pod koniec stycznia, rozpoczynając jednocześnie ich konsultacje.
Jaką Strefę proponują władze miasta?
Zgodnie z propozycją urzędu miasta Strefa ma funkcjonować od lipca 2024 r. i obejmie większość Śródmieścia oraz przylegające do niego fragmenty Woli, Ochoty, Saskiej Kępy, Grochowa i Pragi. Granice strefy będą pokrywały się z głównymi drogami i liniami kolejowymi, które nie zostaną objęte strefą. Granice te wyznaczą: al. Prymasa Tysiąclecia, Al. Jerozolimskie, ul. Kopińska, ul. Wawelska, al. Armii Ludowej, al. Stanów Zjednoczonych, ul. Wiatraczna, a następnie tory kolejowe wzdłuż północnej obwodnicy kolejowej – do al. Prymasa Tysiąclecia.
W pierwszym etapie ograniczenie wjazdu do SCT dotyczyłoby pojazdów benzynowych niespełniających normy Euro 2 (starszych niż 27 lat) i pojazdów z silnikiem Diesla niespełniających normy Euro 4 (starszych niż 18 lat). Później zwiększane będą wymagania dotyczące standardów emisji spalin dla aut poruszających się w strefie.
Jeżeli propozycja miasta zyska akceptację, to kolejny etap obowiązywać będzie od 1 stycznia 2026 r. Chodzi o auta niespełniające norm min. Euro 3 dla benzyny (produkowane od 2001 r.) oraz Euro 5 dla Diesla (produkowane od 2010 r.).
Z kolei od stycznia 2028 po wybranych arteriach Warszawy nie przejadą pojazdy niespełniające norm Euro 4 dla benzyny i Euro 6 dla Diesla. Kolejne etapy zaplanowano na lata 2030-2032.
Harmonogram SCT w Warszawie
Stare auta trują najbardziej
Z badania emisyjności pojazdów na warszawskich ulicach (z jesieni 2020 r.) wynika, że najwięcej zanieczyszczeń pochodzi od starszych samochodów, zwłaszcza tych z silnikiem Diesla. Pomiary blisko 150 tys. pojazdów wykazały, że samochody wyprodukowane przed 2006 r., choć stanowiły tylko 17% floty, odpowiadały za 37% emisji tlenków azotu (NOx) i 52% emisji pyłów (PM).
Z kolei z raportu NIK z 2014 r. wynika, że ruch samochodowy odpowiada za 63% zanieczyszczenia pyłami PM10 w Warszawie. Inny raport NIK z 2020 r. podaje zaś, że z zanieczyszczeń transportowych pochodzi ok. 75% tlenków azotu (NOx) w Warszawie.
Kamień milowy z poparciem mieszkańców
Wdrożenie SCT to obowiązek władz Warszawy, wynikający z realizacji Programu Ochrony Powietrza dla Województwa Mazowieckiego. Wprowadzenie stref w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców jest też jednym z wyznaczonych przez Unię kamieni milowych, jakie trzeba osiągnąć, by uwolnić pieniądze z Krajowego Planu Odbudowy.
O tego typu rozwiązania od lat walczą też aktywiści i ruchy społeczne zajmujące się zdrowiem i jakością życia w mieście.
Rada Miasta może też w przyszłości zdecydować o powiększeniu strefy – taka decyzja będzie jednak wymagała wcześniejszych konsultacji z mieszkańcami.
Z badania przeprowadzonego w grudniu przez Fundację Promocji Pojazdów Elektrycznych i agencję Lata Dwudzieste wynika zaś, że według aż 87% badanych władze Warszawy powinny zająć się problemem jakości powietrza w mieście. Z kolei 76 proc% osób stwierdziło, że jednym z nich powinno być powstanie w Warszawie Strefy Czystego Transportu.
PAS: Dobry harmonogram, zły obszar
Jak plany ratusza oceniają aktywiści?
– Propozycja władz Warszawy jest dopasowana do sytuacji społeczno-gospodarczej. Jeżeli SCT zostanie wprowadzona, to będzie miała realny wpływ na poprawę jakości powietrza – mówi Bartosz Piłat, ekspert ds. polityk transportowych z Polskiego Alarmu Smogowego.
I dodaje, że ważne to, co w Krakowie – który jako pierwszy zapowiedział wdrożenie SCT – nie wyszło. Czyli pokazana jest dalsza ścieżka dla lat 2028-2032. Taki długofalowy plan działania jest zbieżny z politykami zachodnich miast, które pokazują szeroki horyzont.
– Ci co kupują nowe samochody, wiedzą, co ich czeka. Ci co muszą je sprzedać – mają odpowiedni czas na sprzedaż. I to, co chcę bardzo mocno podkreślić: nie mówimy tutaj o napędzaniu klientów koncernom samochodowym, ani nie serwujemy wymogów, których finansowo nie można spełnić. Po ulicach nadal będą mogły poruszać się kilkunasto-, czy nawet kilkudziesięcioletnie samochody z silnikami benzynowymi – podkreśla Piłat.
Działacze PAS mają jednak uwagi. – Zaproponowany obszar jest zbyt mały. Nie daje pełnych gwarancji w zakresie celów. To sprawia, że duża część osób może rezygnować z podroży samochodem do Śródmieścia. Nie poczuje się jednak zmobilizowana do wymiany samochodu – ocenia Piłat.
Konsultacje trwają
– Warszawa poważnie traktuje swoje zobowiązania zarówno wobec mieszkańców, jak i przepisów prawa, dlatego chcemy uruchomić strefę czystego transportu w stolicy w połowie 2024 roku – mówi Rafał Trzaskowski, prezydent Warszawy. – Zanim to jednak nastąpi zapraszamy mieszkańców Warszawy do dyskusji. Chcemy poznać ich zdanie na temat konkretnych rozwiązań, które proponujemy – dodaje.
Jak podkreślają przedstawiciele warszawskiego ratusza, zaprezentowana propozycja nie jest jeszcze gotowym scenariuszem – dlatego może jeszcze ulec zmianie.
Konsultacjom poddawane są zarówno obszar strefy i terminy jej wprowadzania, jak i wymogi czy też wyjątki dla wybranych grup osób czy pojazdów. Konsultacje potrwają trzy miesiące i zakończą się pod koniec kwietnia.
Uwagi mieszkańców zbierane są pod adresem email: sct@um.warszawa.pl lub przez formularz dostępny na stronie konsultacji. W najbliższych tygodniach odbędą się również spotkania online oraz dyżury konsultacyjne w różnych dzielnicach miasta. Harmonogram spotkań dostępny jest na stronie konsultacji transport.um.warszawa.pl/sct.
W najbliższych tygodniach odbędą się również spotkania online oraz dyżury konsultacyjne w różnych dzielnicach miasta. O ich terminach mieszkańcy zostaną poinformowani z odpowiednim wyprzedzeniem.
Aby SCT powstała, zgodę musi wyrazić warszawska rada miasta.
