Międzynarodowy Dzień Mokradeł – zapraszamy!

Bagna, rzeki, jeziora i laguny przybrzeżne stanowią zaledwie jedną dziesiątą powierzchni lądów, ale dopiero niedawno zaczęliśmy zdawać sobie sprawę z ich roli dla przyrody, klimatu i nas ludzi. 48 lat temu podpisano międzynarodową konwencję o ochronie mokradeł (Konwencję Ramsarską), jeden z najważniejszych międzynarodowych dokumentów w dziedzinie ochrony przyrody. W jej rocznicę co roku odbywa się Światowy Dzień Mokradeł, w ramach którego Centrum Ochrony Mokradeł organizuje na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego cykl wykładów i wycieczkę. Zapraszamy już w ten weekend:

Cykl wykładów: 2 lutego 2019 roku, ul. Miecznikowa 1, Wydział Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. Wstęp wolny.

Wycieczka: zbiórka w niedzielę, 3 lutego o godzinie 10.00, w Zbójnej Górze w Warszawie, na pętli  autobusu 161.

Każdy mokry obszar jest cenny

Zgodnie z Konwencją Ramsarską do mokradeł (ang. wetlands) zaliczają się wszystkie stale lub okresowo zalewane obszary o głębokości do 6 metrów oraz bagna, błota i torfowiska. Często nie da się wskazać jednoznacznej granicy pomiędzy jeziorem, obszarem podmokłym, wolno płynącą rzeką, lasem namorzynowym i laguną. Wiele organizmów przemieszcza się płynnie pomiędzy tymi ekosystemami, lub tak jak ryby potrzebuje różnych siedlisk w różnych stadiach życia.

Obszary mokre zapobiegają suszom i powodziom

Ważną rolą mokradeł jest stabilizacja poziomu wody w glebie, co zapobiega suszom i powodziom. Zarówno małe obszary mokre jak śródleśne jeziorka, jak i ogromne, takie jak torfowiska nad Biebrzą akumulują wilgoć w okresach wyższego poziomu rzek (np. podczas roztopów i letnich powodzi) i stopniowo uwalniają ją podczas suszy.

Szczególna rola torfowisk w stabilizacji klimatu

Obszary mokre mają też ogromne znaczenie dla klimatu Ziemi. Bagna, czyli naturalne obszary w których następuje akumulacja torfu służą jako stabilizator temperatury planety – pobierają z atmosfery węgiel w ilości od kilkuset kilogramów w przypadku obszarów arktycznych do nawet dwóch ton rocznie i zatrzymują go na okres wielu tysięcy lat. Szacuje się, że w ten sposób uwięzione jest 30% całego glebowego węgla na Ziemi – dwa razy więcej niż magazynują lasy przy dziesięciokrotnie mniejszej powierzchni.

Człowiek jest największym zagrożeniem dla torfowisk

Największym zagrożeniem dla torfowisk są działania człowieka. Osuszanie bagien pod uprawy lub w celu pozyskania torfu nie tylko zaburza stosunki wodne powodując susze, powodzie i eutrofizację położonych niżej wód, ale też uwalnia do atmosfery ogromne ilości gazów cieplarnianych. W krajach tropikalnych (zwłaszcza w Indonezji) problemem jest zamiana bagien na plantacje palmy olejowej do produkcji żywności, kosmetyków i biopaliw, w Europie i Kanadzie torf spala się lub produkuje z niego ziemię do kwiatków.

Zmiana klimatu i torfowiska – sprzężenie zwrotne

Coraz mocniej zagraża mokradłom również zmiana klimatu – wraz z przesuwaniem się stref opadów pewne obszary mogą stać się zbyt suche dla przetrwania obszarów mokrych. Zagrożone są też obszary nadbrzeżne – wraz z podnoszeniem poziomu oceanów większość lasów namorzynowych, lagun i delt rzecznych zamieni się w otwarte morze. Szczególnie szybko niszczone torfowiska arktyczne, którym zagraża roztapianie wiecznej, czy raczej wieloletniej zmarzliny powodujące erozję gleby i wkraczanie lasów.

Wraz ze roztapianiem uwięziona w zmarzlinie materia organiczna zaczyna się szybko rozkładać emitując metan i dwutlenek węgla. Szacuje się, że w tej chwili zamrożone jest ok. 300 mld ton węgla – odpowiednik 30 lat obecnych emisji (lub całej ludzkiej emisji od początku rewolucji przemysłowej do 2002 roku). Zanikanie torfowisk może bardzo przyspieszyć zmianę klimatu zaś ponowne zaabsorbowanie dwutlenku węgla zajmie wiele tysięcy lat. Już dziś emisje z bagien są równe ok. 5% emisji ze spalania paliw kopalnych.

Ochrona mokradeł dla dobrostanu ludzi i planety

Uświadamiając sobie rolę obszarów mokrych coraz więcej krajów obejmuje je ochroną. Do 2018 roku utworzono ponad 2300 obszarów Ramsar (czyli mokradeł o szczególnym znaczeniu), do których w Polsce zalicza się m.in. Ujścia Wisły, Jezioro Łuknajno, subalpejskie torfowiska w Karkonoszach oraz aż pięć z dwudziestu trzech parków narodowych w naszym kraju.

Szczególne znaczenie ma utrzymanie naturalnie wysokiego poziomu wody, w tym powtórne nawodnienie osuszonych torfowisk. Od 2011 roku ta forma ochrony została włączona do Protokołu z Kioto, a od 2018 roku emisje z torfowisk należy umieszczać w planowanych krajowych wkładach w redukcję emisji (Nationally Determined Contributions)

Bagna i miasta

Współgranie obszarów mokrych i miast było hasłem przewodnim zeszłorocznej edycji Światowego Dnia Mokradeł na UW. Zwrócono uwagę m.in. na brak spójności dokumentów dotyczących ochrony przyrody i ochrony przeciwpowodziowej z systemem planowania przestrzennego. W wyniku tego większość gmin mająca tereny zagrożenia powodziowego ma dla nich przewidziane warunki zabudowy.

W XIX wieku mokradła wykorzystywano m.in. do oczyszczania ścieków z miast – w tym celu powstały Wrocławskie Pola Irygacyjne. Obecnie coraz częściej pełnią one funkcję rekreacyjną (jak np. nowo powstały Park Olimpijski w Pekinie, spiętrzone odcinki Wisły w Krakowie i Sekwany w Paryżu czy warszawskie nabrzeża Wisły – dzikie oraz uregulowane).

Władze miast same przykładają coraz większą uwagę do ochrony przyrody – podczas zeszłorocznego Dnia Mokradeł urzędnicy z Zarządu Zieleni m.st. Warszawy opowiadali o przykładach restytucji łąk nadwiślańskich, tworzeniu nowych łach na Wiśle jako siedliska ptaków wodnych i o ochronie miejsc gniazdowania w miejscach inwestycji (m.in. bulwarów).

Bagna a zmiany klimatu – temat przewodni tegorocznej edycji

W tym roku temat zmian klimatycznych zostanie szczególnie uwypuklony. W Dniu Mokradeł weźmie udział m.in. dr Aleksandra Kardaś z portalu Nauka o Klimacie. Nie zabraknie też informacji o zagrożonych gatunkach, działaniach Krajowego Sekretariatu Konwencji Ramsarskiej oraz aktualnościach dotyczących mokradeł w Polsce i na świecie.

Więcej informacji na stronie bagna.pl oraz w materiałach Centrum Ochrony Mokradeł.

Bernard Swoczyna

Komentarze

29.01.2019 17:41 papa ohara

Tereny z wieczną zmarzliną chyba już wkrótce staną się bagnami.

https://video.wp.pl/i,kwas-siarkowy-wycieka-z-topniejacej-wiecznej-zmarzliny,mid,2032151,cid,2303650,klip.html?ticaid=11ccf2

30.01.2019 21:38 Nowicjusz

W Polsce nie ma szans na ochronę bagien, jeśli są własnością prywatną. Traktowane są jako nieużytek, z którego trzeba zrobić coś, co przyniesie dochód. Bobry, które przywracają równowagę w przyrodzie, traktowane są jako szkodniki.
Nawet najmniejsze skrawki lasów (nie tylko mokradeł) są likwidowane, ponieważ na przekształceniu ich na działki budowlane można dużo zarobić.

31.01.2019 12:18 Winicjusz

Zastanawiam się czy organizatorzy zaprosili decydentów, mający największy wpływ na tą kwestię czyli Ministra (Eksploatacji) Środowiska Henryka Kowalczyka i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Jana Ardanowskiego? Najwyraźniej nie, przecież to konferencja naukowa, a nie polityczna. Zresztą jest wysoce prawdopodobne, że ww. szefowie resortów czy ich zastępy mieliby ciekawsze i ważniejsze sprawy niż słuchanie doktorskich wywodów o bagnach...
Ciekawy jestem też czy wspomną o tym wydarzeniu w tv i radiu. Możemy się założyć, ile czasu antenowego redaktorzy temu poświęcą: 15, 20 sekund, może 0,5 min???
O ile w ogóle.

31.01.2019 21:07 logic

Tu przypominam że kanał łasica w Kampinoskim parku narodowym miał na celu odwodnić i wysuszyć znajdujące się tam mokradła. Wiec teraz pytam ekoterrorystów - czemu przy obecnej wiedzy nie próbują naprawić tego. To jest wywrzeć takiego nacisku na rządzących w celu naprawienia szkód środowiskowych. Bo co ? bo jest tam już pobudowane od cholery domów w okolicy tak ze 100-200 metrów od tego kanału bo sam widziałem już 5 lat temu.
Ta strona to jest jedno wielkie PIEDRO LAMENTO ! które nic nie zmieni nawet w najprostszych sprawach choćby takich jak zasypanie dołka w ziemi.

31.01.2019 21:08 logic

Pierdo lamento.

01.02.2019 21:01 adaś

@Nowicjusz
"Bobry, które przywracają równowagę w przyrodzie, traktowane są jako szkodniki."
Niestety ,ale nie całkiem tak to wyglada. Jeżeli w parku narodowym widzę drzewa owinięte metalową siatką, to coś chyba nie tak. A równowagę ( taką mam nadzieję ) przywrócą coraz powszechniejsze wilki. Wtedy bobry może przestaną pdgryzać stuletnie buki rosnące 150 m od wody.
Mokradła na działki budowlane mogą się nie nadawać nawet po osuszeniu. Raczej osusza sie je po to aby na sąsiednich terenach opadły wody gruntowe trochę poniżej poziomu sadowienia fundamentów.

Dodaj komentarz

Kod
grakalkulator kalkulator zuzycia ciepla

Informacje

Linkownia

Wykonanie PONG, grafika GFX RedFrosch.



logowanie | nowe konto