Co będzie się działo, jeśli będziemy dalej podążać obecną drogą?

Niestety nic dobrego. Stworzyliśmy system wymagający stałego wzrostu produkcji i konsumpcji. Wydobywamy coraz więcej surowców i paliw i używamy ich do tworzenia produktów, które chwilę później wyrzucamy. W ciągu życia pokolenia wyczerpujemy ponad połowę światowych zasobów ropy i gazu. Spalając te drogocenne paliwa zmieniamy klimat planety i niszczymy środowisko na wiele innych sposobów - zatruwamy powietrze, rzeki i gleby, jedzenie i siebie samych. Kiedy powstawał system hiperkonsumpcji, w ten sposób żyły jedynie dziesiątki milionów ludzi, a zasobów starczyłoby na stulecia - żaden problem. Teraz system objął setki milionów, a czas wyczerpania się zasobów mierzymy już tylko dekadami. W kolejce do tego modelu życia czekają już miliardy, co wyczerpałoby zasoby planety w kilka lat!
Jeśli schowamy głowy w piasek i powiemy "niech ktoś coś z tym zrobi, obyśmy tylko nic nie zmieniali", kupimy sobie kilka, przy dużym szczęściu nawet kilkanaście beztroskich lat lotu na autopilocie, ale potem, kompletnie nieprzygotowani, będziemy ratować się w obliczu fali rozszalałych kryzysów.

Jaką przyszłość wolelibyśmy?

Bezpieczną, czystą, zapewniającą nam i naszym dzieciom zasoby bez ryzyka ich wyczerpania. Musimy uniezależnić się od paliw kopalnych i zastąpić je źródłami energii gwarantującymi, że energia nie skończy się za życia naszego i naszych dzieci. Paliwa kopalne będziemy musieli wyeliminować jako źródło energii w energetyce, transporcie, przemyśle, ogrzewaniu, rolnictwie - praktycznie wszędzie.

A więc czyste, odnawialne i bezpieczne w użyciu źródła energii. Do tego zamknięta pętla produkcyjna bez konieczności wyczerpywania surowców, z wysoką efektywnością produkcji i pełnym recyklingiem, co pozwoli zapobiec wyczerpywaniu się zasobów a jednocześnie rozwiąże problem gromadzenia się w środowisku olbrzymich ilości groźnych związków chemicznych.

Dwie drogi. Na jednej czeka nas kryzys energetyczny, katastrofy klimatyczne, głód i konflikty. Na drugiej czysta i bezpieczna energia ze źródeł odnawialnych, czyste środowisko i zrównoważony rozwój.

Który scenariusz podoba Ci się bardziej? O ile nie jesteś niereformowalnym osobnikiem "kopalnym", to najprawdopodobniej ten drugi. Dlaczego więc zmierzamy w kierunku pierwszej rzeczywistości? To proste - ponieważ na drugiej drodze jest wiele przeszkód:

Czy w ogóle można coś zrobić w sytuacji, kiedy indywidualne interesy stoją w sprzeczności z interesem ogółu?

Zarówno przemysł, jak i poszczególne osoby, za wyjątkiem może szczególnie szlachetnych jednostek, nie będą kierować się dobrem ogółu, lecz swoim własnym, którego miernikiem jest dziś pieniądz.
Było sobie kilku właścicieli elektrowni. Jeden z nich pomyślał: tlenki siarki wyrzucane z mojego komina zmieniają się w kwas siarkowy i zabijają tysiące ludzi, niszczą lasy oraz rozpuszczają zabytki - może więc powinienem założyć filtry. Ale za chwilę pomyślał, że to nie ma sensu. Jeśli zainwestuje w kosztowne filtry, to będzie musiał podnieść cenę prądu. A że obok stoją elektrownie bez filtrów, produkujące tańszy prąd, wszystkie zakłady przemysłowe i spółdzielnie zamówią prąd u nich, a on zbankrutuje. A więc filtrów nie będzie!
I nie było, dopóki czyste powietrze nie zaczęło mieć swojej ceny. Kiedy wprowadzone zostały limity emisji i opłaty za ich przekraczanie, nagle zaczęto masowo zakładać filtry. Można? Można!

Czy można ograniczyć spalanie paliw kopalnych i emisję CO₂ i jak to zrobić?

Jedynym sposobem na zastąpienie energii z paliw kopalnych alternatywnymi źródłami energii jest wzrost pozyskiwanej z nich energii powyżej ceny alternatyw. Może to zachodzić w sposób naturalny, przez wzrost ceny drożejących ropy, gazu i węgla z jednej strony, oraz towarzyszący rozwojowi technologii alternatywnych i wzrostowi skali produkcji spadek ich ceny z drugiej. W momencie, kiedy energia z paliw kopalnych stanie się mniej opłacalna - ich zużycie zacznie spadać, zmniejszając presję na zasoby, środowisko i klimat.

Możemy ten proces przyspieszyć. Z jednej strony, wiedząc o wszystkich ukrytych kosztach paliw kopalnych - od chorób po zmiany klimatu, powinniśmy je ująć w cenie paliw kopalnych. Z drugiej strony, powinniśmy ułatwić rozwój odnawialnych źródeł energii i wzrost efektywności, zarówno przez intensyfikację badań, jak i przez prowadzenie polityki stymulującej rozwój tych rozwiązań. Sposoby zachęcania do inwestycji mogą obejmować szeroki wachlarz zachęt - ulgi podatkowe, kredyty i dopłaty, zagwarantowanie zbytu na energię odnawialną po preferencyjnych cenach czy nagrody za przełomowe rozwiązania.

A co z tego, oprócz droższego prądu, będziemy mieli?

Środki zainwestowane w energię odnawialną, efektywną energetykę, przemysł i transport to nie koszty, to inwestycje. Tania energia z paliw kopalnych, szczególnie z węgla, to pozory, gdyż rzeczywisty koszt szacuje się na 3-4 razy więcej, niż płacimy za energię - płacimy krótszym życiem, chorobami, rachunkami na służbę zdrowia i zniszczeniami w ekosystemach... Ale nawet od strony czysto ekonomicznej, przy rosnących cenach ropy, gazu i węgla przejście na energię odnawialną, na dłuższą metę oznacza tańszą produkcję, mniejszy import ropy i gazu oraz pracę w sektorze nowoczesnych technologii, a nie pod ziemią w kopalniach.

Miejmy na uwadze, że im więcej potrzebujemy paliw kopalnych, tym ich cena bardziej rośnie. Im bardziej rozwijamy technologie i im więcej produkujemy paneli słonecznych czy zakładów z biopaliwami z alg, tym ich cena jest niższa.
Ta droga to spójne i perspektywiczne rozwiązanie problemu zmian klimatu, kryzysu energetycznego, rosnących cen energii, bezpieczeństwa dostaw energii, kryzysów żywnościowych, wodnych i ekologicznych. Nie ma alternatywy dla tego kierunku.

Załóżmy, że podejmiemy ten wysiłek. Jak będzie wyglądać nasza przyszłość?

Z początku będziemy musieli się wysilić i zainwestować. Tak jest z każdą inwestycją - zanim zaczniemy odcinać od niej kupony, trzeba włożyć trochę środków i wysiłku. A efekty?
Odnawialne, niewyczerpane źródła energii, czyste środowisko, efektywna produkcja i budynki, koniec z marnotrawstwem surowców, darmowy transport, sieć szybkiego transportu szynowego na skalę kontynentalną... Utopia czy realna wizja, do której powinniśmy dążyć?
Stoimy dziś na rozdrożu, ale to nasza przyszłość.
Zatrzymajmy się i powiedzmy: żegnajcie paliwa kopalne, żegnajcie emisje!
I bierzmy się do działania.