Ostatnie miesiące jednorazowego plastiku w UE

Jeśli trudno nam wyobrazić sobie letni grill bez papierowych talerzy, kubków i plastikowych widelców, to musimy zacząć się oswajać z tą myślą. Za kilkanaście tygodni produkty te zostaną bowiem wycofane ze sprzedaży na terenie Unii Europejskiej.

Zdjęcie: Friedjof, CC BY-SA 4.0.

To efekt unijnej “dyrektywy plastikowej”, która weszła w życie 1 stycznia 2021 roku. Jej celem jest zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko.

W drodze do gospodarki obiegu zamkniętego

Przyjęta dyrektywa ma zachęcać do przechodzenia na gospodarkę o obiegu zamkniętym. Unijna strategia ma na celu nie tylko ochronę środowiska przed negatywnym wpływem nadmiaru tworzyw sztucznych, ale też wsparcie innowacji w zakresie projektowania, produkowania, użytkowania oraz recyklingu. Stwarza to drogę do nowych inwestycji, rozwoju i tworzenia miejsc pracy.

Zgodnie z planem, do 2030 roku wszystkie opakowania z tworzyw sztucznych mają nadawać się do recyklingu, zmniejszyć ma się użycie jednorazowych artykułów plastikowych, a wykorzystanie mikroplastiku – obecnie stosowanego m.in. w kosmetykach - zostanie ograniczone.

25 mln ton odpadów rocznie

Mieszkańcy Unii Europejskiej wytwarzają co roku około 25 milionów ton odpadów z tworzyw sztucznych, z czego średnio jedynie 30% trafia do ponownego obiegu. To stanowczo za mało. Odpady trafiają do środowiska, rozpadając się na mniejsze części przez setki lat, a następnie przedostają się do naszych organizmów wraz z wodą, żywnością i powietrzem.

Dyrektywa wprowadza zakaz używania jednorazowych artykułów plastikowych takich jak sztućce, talerze, słomki, mieszadełka do napojów, patyczki higieniczne, patyczki do balonów i styropianowe opakowania na żywność.

Wakacje bez jednorazowego plastiku

Sklepy i restauracje mają czas do 3 lipca 2021 roku, by sprzedać lub wydać towar oraz dostosować się do nowego prawa. Oznacza to, że latem powyższych produktów legalnie już nie dostaniemy. W przypadkach bez dobrej alternatywy Unia chce co najmniej ograniczenia ich użycia. Dotyczy to na przykład kubków na napoje i pokrywek do nich oraz pojemników na żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia.

Ustanowiono też cel dotyczący poziomu recyklingu butelek plastikowych – to 90% zbieranych odpadów do roku 2029. Butelki PET od 2025 roku mają zaś zawierać co najmniej 25% materiału z recyklingu, a od 2030 – 30%.

Elementem rozwiązania jest także podatek od plastiku w wysokości 0,80 euro za każdy niepoddany recyklingowi kilogram tworzywa.

Z kolei produkty jednorazowego użytku będą musiały być oznakowane pod względem swojego wpływu na środowisko oraz metod gospodarowania odpadem. Dotyczy to wyrobów tytoniowych z filtrami, kubków na napoje, chusteczek nawilżanych i podpasek higienicznych.

Rozszerzona odpowiedzialność producenta

Dyrektywa uwzględnia też zasadę „zanieczyszczający płaci”, wprowadzając rozszerzoną odpowiedzialność producenta. Od 31 grudnia 2024 roku firmy wprowadzające produkt na rynek będą mieć obowiązek pokrycia kosztów jego zagospodarowania po użyciu i sprzątania po przedostaniu się do środowiska. Będą także musiały edukować na temat używania takich produktów.

Wszystko to ma skłonić do poszukiwania nowych rozwiązań w zakresie stosowania tworzyw sztucznych w produktach oraz na ich opakowaniach, szczególnie jeśli chodzi o filtry do wyrobów tytoniowych. W tym momencie nie ma dla nich dobrej alternatywy, a po nakrętkach do butelek stanowią one drugi odpad najczęściej zaśmiecający plaże.

Nowe rozwiązanie prawne bierze pod szczególną uwagę zły stan wód. Rozszerzona odpowiedzialność producenta ma również dotyczyć narzędzi połowowych zawierających tworzywa sztuczne, a państwa mają prowadzić ich monitoring i ocenę.

W oczekiwaniu na system kaucyjny

Dyrektywa to niewątpliwie ważny krok w stronę bardziej zrównoważonej gospodarki w Unii Europejskiej. Sprostanie wymaganiom nie będzie jednak łatwe. W tej chwili sprawa jest dodatkowo utrudniona przez pandemię – trudno wyobrazić sobie sprawną transformację branży gastronomicznej, która już od prawie roku funkcjonuje w systemie sprzedaży na wynos, a od rządu otrzymuje znikomą pomoc.

W sprawiedliwej transformacji mogłoby pomóc m.in. szybkie wprowadzenie systemu kaucyjnego. O jego wdrożeniu mówi się ostatnio coraz głośniej, a w mediach najczęściej pojawiają się kwoty w wysokości 50 gr lub 1 zł.

Osobną sprawą pozostaje to, czy Polska zdoła wprowadzić zmiany prawa na czas. Do tej pory nie zawsze się to udawało, czego przykładem jest na przykład dyrektywa właśnie o rozszerzonej odpowiedzialności producenta, która powinna funkcjonować od 5 lipca 2020 roku.

Alicja Jankowska

gra kalkulator zuzycia ciepla

Informacje

  • Polecane materiały
    Portal "Ziemia na rozdrożu" powstał w 2008 roku. Opublikowaliśmy tysiące artykułów, materiałów medialnych, książki i komiksy. W tej sekcji znajdziesz linki do różnych ciekawych materiałów.Polecane książki(...)

    więcej »

  • Świat na Rozdrożu - wykresy
    "Świat na rozdrożu" przedstawia powiązania między systemem finansowo-gospodarczym, zużyciem energii i zasobów oraz podlegającym coraz większej presji środowiskiem. Pokazuje, jak kształtują się i zmieniają powoln(...)

    więcej »

  • Przewodnik do sceptycyzmu globalnego ocieplenia
    Sceptycyzm naukowy jest zdrowy.  Właściwie to nauka z natury jest sceptyczna. Prawdziwy sceptycyzm oznacza rozważenie całości dowodów przed wyciągnięciem wniosków. Jeśli przyjrzymy się bliżej argumentom wyr(...)

    więcej »

  • Źródła informacji o klimacie
    Adresy stron internetowych, zawierających kluczowe dane i informacje o klimacie. Satelitarne pomiary temperaturyRemote Sensi(...)

    więcej »

  • Marcin Popkiewicz w mediach
    Marcin Popkiewicz - notka biograficzna w TVN"O co chodzi"

    więcej »

Linkownia

Wykonanie PONG, grafika GFX RedFrosch.



logowanie | nowe konto