Wymieranie słoni ujawnione w badaniach wraku statku sprzed pół tysiąca lat

W 1533 roku płynący do Indii portugalski statek handlowy Bom Jesus zatonął u wybrzeży Namibii. Został on przypadkowo odkryty w 2008 roku w pobliżu nadbrzeżnej kopalni diamentów. To jak do tej pory najstarszy odkryty wrak w południowej Afryce.

Na statku znaleziono ogromny ładunek cennych dóbr, w tym sztaby miedzi, złote i srebrne monety. Archeolodzy badający wrak znaleźli tam również przedmioty osobiste i sprzęt nawigacyjny. Znaleziono też setkę ciosów słoniowych. Były one tak dobrze zachowane w chłodnej wodzie u wybrzeży Namibii, że naukowcy byli w stanie sprawdzić, jaki był tryb życia tych zwierząt i czym dokładnie się żywiły. Wyniki badań zostały opublikowane w czasopiśmie Current Biology (Flamingh i in., 2020).

Dobry stan zachowania słoniowych ciosów oznaczał, że międzynarodowy zespół naukowców, w tym ekspertów z Namibii, Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii mógł zidentyfikować tak wielką liczbę stad słoni, które przemierzały Afrykę ponad 500 lat temu.

Zespół badał coś, co nazywamy mitochondrialnym DNA. Mitochondria to elektrownie każdej komórki, przetwarzające żywność na energię. I co najważniejsze, mitochondria są przekazywane z pokolenia na pokolenie, co daje właśnie możliwość zidentyfikowania rodzin słoniowych, które dotrwały do naszych czasów. Te słoniowe kły są więc ważnym kawałkiem ich szczątków, dzięki którym można się wiele dowiedzieć. Każdy z takich kłów, to historia życia słonia. Informacja o tym co zwierzęta jedzą, odkłada się jako zapis w składzie chemicznym tych kłów. Dzięki analizie izotopowej naukowcy mogą się tego dowiedzieć. Badania wykazały, że były to słonie leśne, żyjące w lasach mieszanych Afryki. Było to zaskoczeniem dla archeologów, bo w tamtych akurat czasach Portugalczycy nawiązali kontakt handlowy z Królestwem Konga, i prowadzili handel ze społecznościami żyjącymi nad rzeką Kongo. Naukowcy oczekiwali więc, że słonie będą pochodzić z różnych regionów, zwłaszcza z Afryki Zachodniej i Środkowej.

Rys. 1 Dwudziesty szósty prezydent USA Theodore Roosvelt i jego "zdobycz". Źródło: Wikimedia

„Słonie żyją w grupach rodzinnych prowadzonych przez samice, i mają tendencję do pozostawania w tym samym obszarze geograficznym przez całe życie", wyjaśniła Alida de Flamingh z Uniwersytetu Illinois w Urbana-Champaign, która prowadziła badania. „Udało nam się zrekonstruować kompletne genomy mitochondrialne z tych naprawdę starych próbek."

Po przeprowadzeniu analizy kłów słoniowych naukowcy znaleźli ślady genetyczne wskazujące na obecność 17 różnych grup rodzinnych tego gatunku. Na podstawie danych genetycznych badacze zidentyfikowani tylko 4 istniejące dziś słoniowe rodziny. Pozostałe 13 grup już dziś nie istnieje.

„Taka utrata bioróżnorodności była naprawdę szokująca”, powiedziała uczestnicząca w badaniach dr Ashley Coutu, archeolożka z Uniwersytetu w Oxfordzie, specjalizująca się w analizie genetycznej i chemicznej przedmiotów liczących setki lat.

Naukowcy chcą dokładniej wiedzieć, jak zmieniał się los słonia afrykańskiego, jaki wpływ na gatunek miały polowania i handel sprzed wieków. Dr de Flamingh dodała: „Wiemy, że utrata różnorodności genetycznej wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wyginięcia."

Naukowcy mają nadzieję, że ich szczegółowe badania wiekowych ciosów będą pomocne we współczesnych działaniach na rzecz walki z kłusownictwem. Mimo stopniowego spadku skali kłusownictwa w Afryce, problem wciąż jest poważny. Nadal prowadzone są polowania, a handel kością słoniową w dalszym ciągu stanowi zagrożenie dla gatunku. Kiedy dochodzi do zakrojonych na szeroką skalę konfiskat nielegalnej kości słoniowej, badacze analizują DNA, aby określić, gdzie w Afryce zabito słonie. „Kiedy już wiadomo skąd pochodzi kość słoniowa, można wdrażać ukierunkowane działania przeciw kłusownictwu na tych obszarach”, wyjaśnia dr de Flamingh.

Hubert Bułgajewski na podst. Ivory: Elephant decline revealed by shipwreck cargo

Dodaj komentarz

Kod
gra kalkulator zuzycia ciepla

Informacje

  • Polecane materiały
    Portal "Ziemia na rozdrożu" powstał w 2008 roku. Opublikowaliśmy tysiące artykułów, materiałów medialnych, książki i komiksy. W tej sekcji znajdziesz linki do różnych ciekawych materiałów.Polecane książki(...)

    więcej »

  • Świat na Rozdrożu - wykresy
    "Świat na rozdrożu" przedstawia powiązania między systemem finansowo-gospodarczym, zużyciem energii i zasobów oraz podlegającym coraz większej presji środowiskiem. Pokazuje, jak kształtują się i zmieniają powoln(...)

    więcej »

  • Przewodnik do sceptycyzmu globalnego ocieplenia
    Sceptycyzm naukowy jest zdrowy.  Właściwie to nauka z natury jest sceptyczna. Prawdziwy sceptycyzm oznacza rozważenie całości dowodów przed wyciągnięciem wniosków. Jeśli przyjrzymy się bliżej argumentom wyr(...)

    więcej »

  • Źródła informacji o klimacie
    Adresy stron internetowych, zawierających kluczowe dane i informacje o klimacie. Satelitarne pomiary temperaturyRemote Sensi(...)

    więcej »

  • Marcin Popkiewicz w mediach
    Marcin Popkiewicz - notka biograficzna w TVN"O co chodzi"

    więcej »

Linkownia

Wykonanie PONG, grafika GFX RedFrosch.



logowanie | nowe konto